“Sigurisht që dua që e gjithë kjo të përfundojë sa më shpejt, por… më duket se do të vazhdojë edhe për një kohë”, tha për REL një ushtar ukrainas, pranë një pozicioni afër frontit, majin e kaluar, i cili dha vetëm emrin e tij, Petro.

“Nuk do të ketë armëpushim… Gjithçka tregon se lufta do të vazhdojë”, tha një tjetër pjesëtar i njësisë së tij, Oleksandr. Ai shtoi se, të paktën, Rusia dukej e vendosur të merrte pjesën e rajonit ukrainas të Donjeckut, që mbetet nën kontrollin e Kievit.

Tetë muaj më vonë, nuk ka armëpushim, e lëre më një paqe të qëndrueshme. Rusia, pavarësisht luftimeve intensive dhe vdekjeprurëse, nuk ka arritur ta pushtojë Donjeckun në tërësi — një nga objektivat e saj themelore — dhe analistët thonë se konflikti më i madh në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore ka pak gjasa të përfundojë në vitin 2026.

“Asnjë nga kushtet për një zgjidhje përfundimtare të konfliktit nuk është në vend”, i tha REL-it Ruth Deyermond, pedagoge e lartë në Departamentin e Studimeve të Luftës në King’s College London. “As Ukraina dhe as Rusia nuk duken në një pozitë për të arritur një fitore përfundimtare në fushëbetejë dhe, megjithëse të dyja janë nën presion të konsiderueshëm, asnjëra nuk duket se ka gjasa të shembet”.

Presidenti rus, Vladimir Putin, nisi pushtimin e plotë të Ukrainës më 24 shkurt 2022, me pritjen që Ukraina do të nënshtrohej shpejt. Gati katër vjet më vonë, forcat ruse mbajnë më pak territor ukrainas sesa në javët e para të sulmit.

Në këmbë, me motorë dhe madje edhe me kuaj kur balta pengon mjetet, ato po përparojnë ngadalë dhe me një kosto të jashtëzakonshme në viktima — por Kievi ende kontrollon pjesë të mëdha të Donjeckut, Zaporizhias dhe Hersonit, tre nga pesë rajonet ukrainase që Moska pretendon pa bazë se tani janë ruse.

Në të dyja palët së bashku, lufta ka vrarë ose plagosur më shumë se 1.5 milion luftëtarë, sipas vlerësimeve të inteligjencës perëndimore. Sulmet ajrore të pandërprera ruse në mbarë Ukrainën kanë vrarë ose plagosur dhjetëra mijëra civilë dhe kanë shkatërruar infrastrukturën energjetike dhe elektrike të vendit.

Pengesa kryesore për paqen në vitin 2026 është Rusia, e cila “duket se nuk ka asnjë interes për t’i dhënë fund luftimeve, e lëre më luftës”, tha Deyermond.

Presidenti amerikan, Donald Trump, e nisi mandatin e tij të dytë në janar të vitit të kaluar duke e pasur ndërmjetësimin për t’i dhënë fund luftës lart në agjendën e tij. Në një vorbull diplomacie gjatë muajve të fundit, Ukraina, mbështetësit e saj evropianë dhe Shtetet e Bashkuara janë afruar drejt një marrëveshjeje për një plan paqeje.

Qëndrime të ashpra

Megjithatë, shanset për sukses janë errësuar vazhdimisht nga pyetja nëse Rusia do të bënte ndonjë lëshim në çështje kyçe si territori — veçanërisht në Donbas, por edhe gjetkë — dhe qëndrimi i saj ndaj garancive të sigurisë për Kievin, veçanërisht kur bëhet fjalë për praninë e mundshme të ushtarëve perëndimorë në terren në Ukrainë. Mosmarrëveshjet për centralin bërthamor të Zaporizhias, të pushtuar nga Rusia, janë një tjetër pikë ngecjeje.

Javët në vijim mund të sjellin më shumë qartësi “teksa negociatat e paqes stabilizohen. Duket se SHBA-ja, Ukraina dhe Evropa mund të gjejnë gjuhë të përbashkët, por Rusia nuk është e gatshme të bëjë lëshime”, i tha REL-it Mark Cancian, ekspert ushtarak në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare në Uashington. “Qëllimet e tyre të deklaruara janë krejtësisht të papranueshme për cilëndo nga palët e tjera. Këmbëngulja e tyre buron nga besimi se po fitojnë”.

Mes raportimeve për përparim në bisedimet e fundit që përfshijnë Ukrainën dhe Perëndimin, Rusia, nëse ka sinjalizuar diçka, ka treguar një vijë edhe më të ashpër.

Në fakt, zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, deklaroi hapur se Moska do ta “ashpërsojë [pozicionin e saj] negociues” pasi Rusia akuzoi Ukrainën për nisjen e një sulmi të madh me dronë ndaj një prej rezidencave të Putinit. Kievi e mohoi këtë, dhe Trump — pasi fillimisht sugjeroi se e besonte kur Putini ia tha këtë në një bisedë telefonike — më vonë përsëriti përfundimin e CIA-s se as presidenti rus dhe as rezidenca e tij nuk ishin shënjestruar.

Putini përdori një konferencë për shtyp më 19 dhjetor, një fjalim të Vitit të Ri dhe një paraqitje gjatë Krishtlindjeve Ortodokse për të sinjalizuar se Rusia është e përqendruar te fitorja, jo te paqja. Ai lavdëroi ushtarët rusë në fjalimet e tij më 31 dhjetor dhe më 7 janar, kur tha se ata ishin në një “mision të shenjtë”, si ai i Jezu Krishtit. Ai nuk përmendi paqen.

“Pozicioni parazgjedhor i Putinit mbetet vazhdimi i luftës, bazuar në operacionet në terren dhe udhëzimet për komandantët e tij, të cilët mbeten të përkushtuar ndaj operacioneve sulmuese kundër të katër rajoneve ukrainase [që Rusia pretendon përveç Krimesë] — Luhansk, Donjeck, Zaporizhia, Herson — në vitin 2026”, tha Dara Massicot, bashkëpunëtore e lartë në Carnegie Endowment for International Peace dhe eksperte për ushtrinë ruse.

“Putini vazhdon të pretendojë ‘Donbasin dhe Novorossiyan’”, tha ajo, duke vënë në dukje se ai përdori një term polemik që i referohet sundimit të Rusisë perandorake mbi pjesë të mëdha të Ukrainës lindore dhe jugore.

Sigurisht, Putini njihet për retorikë të ashpër dhe nuk është i panjohur për përdorimin e fjalëve bombastike publike për të fshehur një qasje më pragmatike ose të nuancuar.

Me presionet e brendshme dhe të jashtme në rritje, “si Rusia ashtu edhe Ukraina po kërkojnë mënyra për ta përfunduar luftën me kushtet që janë më të favorshme për to, në vend që ta zgjasin atë për shumë vite të tjera”, i tha REL-it Oleg Ignatov, analist i lartë për Rusinë në Grupin e Krizave.

“Ky është mësimi kryesor i vitit 2025. Të dyja palët e kuptojnë se zgjatja e luftës së plotë për shumë kohë mbart rrezikun e destabilizimit të tyre dhe pengimit të zhvillimit për shumë vite në vijim”, tha ai. Por për momentin, shtoi ai, “të dyja palët besojnë se vazhdimi i luftës mund t’i përmirësojë pozicionet e tyre negociuese në vitin 2026”.

Të dy vendet kanë dobësi, përfshirë sfida të lidhura me fuqinë punëtore — një problem madhor për Ukrainën — si dhe furnizimet me armë, kufizimet ekonomike dhe faktorë të tjerë.

Se kur do të përfundojë lufta mbetet e paqartë, por “ajo që mund t’ju them është se presioni mbi makinerinë e luftës së brendshme të Rusisë do të jetë më i madh në vitin 2026 sesa në çdo moment gjatë katër viteve të fundit”, i tha REL-it Andras Toth-Czifra, bashkëpunëtor në Institutin për Kërkime të Politikës së Jashtme me bazë në SHBA dhe ekspert për çështjet rajonale dhe buxhetore ruse.

Por “pavarësisht boshllëqeve në personel dhe mungesave financiare, Ukraina ka të ngjarë të luftojë derisa të mbetet vërtet pa armë, pa ushtarë, ose pa të dyja. Po ashtu, nuk duhet të presim që Rusia të shembet si rezultat i kostove ekonomike në rritje dhe humbjeve në personel”, tha Olga Oliker, drejtoreshë e programit për Evropën dhe Azinë Qendrore në Grupin e Krizave.

“Në thelb, ndonëse është e mundur që secila palë të arrijë pikën e saj të thyerjes këtë vit, vendndodhja e saktë e këtyre pikave mund të kuptohet vetëm pas faktit”, i tha Oliker REL-it.

Kështu, lufta e plotë mund të “vazhdojë në vitin e saj të pestë, me fitime territoriale të kufizuara, viktima të larta dhe sulme të vazhdueshme me raketa dhe dronë në mbarë Ukrainën dhe ndaj objektivave kyçe në Rusi”, tha ajo.

Ndërsa ekzistojnë alternativa ndaj vazhdimit të konfliktit të gjithanshëm, “lufta në Ukrainë ka pak gjasa të përfundojë me një paqe të qëndrueshme në vitin 2026”, tha Oliker. Një mundësi, shtoi ajo, është që “administrata Trump të ushtrojë presion ndaj Kievit për të pranuar shumicën, nëse jo të gjitha, kushtet e Rusisë, që do të përbënte një dorëzim efektiv”.

Kjo ka të ngjarë të çojë në një situatë të tensionuar, duke nxitur paqëndrueshmëri politike në Ukrainë dhe shqetësim për qëllimet e Rusisë gjetkë në Evropë, ndërsa “edhe Moska do të jetë nervoze, duke kërkuar njëkohësisht të forcojë fitimet”, tha ajo. “Asgjë nga kjo nuk do të duket shumë si paqe, dhe mund të nxisë sërish konflikt të dhunshëm”.

Deyermond tha gjithashtu se, ndonëse lufta ka pak gjasa të përfundojë në vitin 2026, “ajo mund të shndërrohet në një konflikt të ngrirë përkohësisht nëse arrihet një armëpushim”.

Por “edhe nëse faza aktive e luftës ndalet, si konfliktet e tjera të ngrira, ajo nuk mund të zgjidhet përmes negociatave sepse të dyja palët mendojnë se interesat e tyre më themelore janë në lojë”, tha ajo.

“Për Ukrainën… pushtimi rus dhe dëshira imperialiste për të kontrolluar Ukrainën — për ta detyruar atë të kthehet në një marrëdhënie koloniale që fshin pavarësinë dhe identitetin kombëtar ukrainas — është një kërcënim ekzistencial”, tha Deyermond. “Nga ana ruse, presidenca e Putinit është tani aq e lidhur me luftën dhe me projektin për nënshtrimin e Ukrainës, sa që asnjë çokupim apo tërheqje e kërkesave për drejtimin e ardhshëm të Ukrainës nuk duket e mundshme deri kur Rusia të ketë një president të ri”.

Megjithatë, shtoi ajo, “nuk duket se ka shumë gjasa për një ndryshim në Kremlin në vitin 2026, kështu që pres që në fund të dhjetorit 2026 të pyesim veten nëse lufta ka gjasa të përfundojë në vitin 2027”./Radio Evropa e Lirë/