Vrasja e Arlinda Zekajt, 49-vjeçare, më 25 tetor 2026 në Vitomiricë të Pejës, ka rikthyer në qendër të vëmendjes dështimet institucionale në mbrojtjen e grave nga dhuna në familje.

Zekaj u vra me sëpatë nga ish-kunati i saj, Albert Sylaj, vetëm pak ditë pasi kishte kërkuar ndihmë nga institucionet dhe kishte paralajmëruar se jeta e saj ishte në rrezik, transmeton lajmi.net.

Rasti ka nxitur reagime të shumta publike dhe ka sjellë suspendimin e 11 zyrtarëve policorë dhe dy prokuroreve, ndaj të cilëve janë iniciuar procedura hetimore dhe disiplinore.

Gjetjet preliminare të Inspektoratit Policor kanë evidentuar mangësi në trajtimin dhe zbatimin e urdhrave mbrojtës të viktimës.

Rasti i Zekajt nuk është i izoluar. Ndër vite, Kosova është tronditur nga vrasje të shumta të grave nga bashkëshortët, ish-bashkëshortët dhe partnerët e tyre, por edhe nga familjarë të tjerë. Në disa prej këtyre rasteve, institucionet kishin pasur paralajmërime paraprake për dhunën dhe rrezikun që u kanosej viktimave.

Më poshtë paraqitet kronika e 12 rasteve, me ecurinë e proceseve gjyqësore, dënimet e shqiptuara dhe rastet kur drejtësia nuk arriti të ndëshkonte autorin e dyshuar.

1. Diana Kastrati: Vrasja që zbuloi dështimin e Gjykatës për të mbrojtur jetën

Më 18 maj 2011, Diana Kastrati u vra në Prishtinë nga ish-bashkëshorti i saj, Adnon Jashari. Para vrasjes, ajo kishte kërkuar urdhër për mbrojtje emergjente në Gjykatën Komunale të Prishtinës, pas kërcënimeve të vazhdueshme ndaj saj dhe vajzës së tyre. Kërkesa nuk ishte trajtuar me kohë.

Në rastin e Diana Kastratit, e cila u vra mizorisht më 18 maj 2011 në Prishtinë, nuk ka pasur asnjë dënim penal për dorasin sepse i dyshuari kryesor, ish-bashkëshorti i saj Adnan Jashari, ka ikur menjëherë pas krimit dhe vazhdon të jetë në arrati.

Rasti mori rëndësi të veçantë juridike pasi prindërit e Dianës iu drejtuan Gjykatës Kushtetuese. Në vitin 2012, kjo gjykatë konstatoi shkeljen e së drejtës së saj për jetë, duke evidentuar mosveprimin e institucioneve gjyqësore.

Më vonë, prindërit e saj kërkuan edhe kompensim për dëmin shpirtëror. Gjykata e Apelit, më 10 shkurt 2023, vendosi që institucionet përgjegjëse t’i kompensonin me 30 mijë euro.

Rasti i Dianës mbetet një prej shembujve më të rëndësishëm të përgjegjësisë institucionale për mosveprimin në rastet e dhunës në familje.

2. Donjeta Pajazitaj: Burgim i përjetshëm, 35 vjet dhe në fund lirimi nga akuzat

Më 9 nëntor 2015, 24-vjeçarja Donjeta Pajazitaj nga Strellci i Ulët i Deçanit u zhduk derisa po shkonte në punë. Trupi i saj u gjet më vonë në bjeshkët e Strellcit, në vendin e quajtur Kroi i Lajthisë. Ajo ishte vrarë me dy plumba në kokë.

Për vrasjen u akuzua kushëriri i saj, Naser Pajazitaj. Procesi gjyqësor u shoqërua me disa vendime të ndryshme. Fillimisht, ai u lirua nga akuzat, ndërsa pas rigjykimit u dënua me burgim të përjetshëm. Gjykata e Apelit më vonë ia ndryshoi dënimin në 35 vjet burgim.

Megjithatë, më 6 prill 2023, Gjykata Supreme e Kosovës e liroi Naser Pajazitajn nga akuza për vrasje. Ai u lirua nga burgu dhe deri më sot, sipas vendimit të raportuar, nuk ka person të dënuar për vrasjen e Donjetës.

Rasti mbetet një prej proceseve më të debatueshme të drejtësisë në Kosovë, për shkak të vendimeve të ndryshme të gjykatave dhe viteve të tëra të procesit gjyqësor.

3. Zejnepe Berisha: Apeli ia rriti dënimin bashkëshortit nga 12 në 17 vjet

Më 23 tetor 2015, Zejnepe Berisha u vra me thikë nga bashkëshorti i saj, Nebih Berisha, në shtëpinë e tyre në Suharekë.

Vrasja ndodhi pas një historie të gjatë të dhunës në familje, të cilën viktima e kishte denoncuar edhe më parë.

Gjykata Themelore në Prizren, më 12 prill 2017, e dënoi Nebih Berishën me 12 vjet e gjashtë muaj burgim për vrasje të rëndë dhe lëndim të lehtë trupor.

Vendimi nxiti reagime të organizatave të shoqërisë civile dhe protesta kundër ashpërsisë së pamjaftueshme të dënimit.

Më 21 gusht 2017, Gjykata e Apelit e ndryshoi vendimin dhe ia rriti dënimin në 17 vjet burgim.

4. Armenda Aliu: Dënimi i përjetshëm u ndryshua në 25 vjet

Më 6 gusht 2019, 42-vjeçarja Armenda Aliu-Velija u vra në Prizren nga bashkëshorti i saj, Bajram Velija.

Sipas aktakuzës, pas një mosmarrëveshjeje, Velija kishte shtënë 15 herë në drejtim të bashkëshortes, duke e goditur 14 herë në pjesë të ndryshme të trupit.

Më 1 tetor 2021, Gjykata Themelore në Prizren e dënoi me burgim të përjetshëm për vrasje të rëndë dhe armëmbajtje pa leje.

Megjithatë, më 31 mars 2022, Gjykata e Apelit e ndryshoi dënimin në 25 vjet burgim.

Vendimi nxiti reagime, sidomos për arsyetimin e gjykatës lidhur me rrethanat lehtësuese të përdorura për zbutjen e dënimit. Prokuroria kishte kërkuar mbrojtjen e ligjshmërisë në Gjykatën Supreme. Epilogu i mëvonshëm i kësaj kërkese duhet të verifikohet në dokumentet gjyqësore.

5. Sabile Mavrovqani: Nga burgimi i përjetshëm në 25 vjet burgim

Më 25 korrik 2020, Sabile Mavrovqani u vra nga bashkëshorti i saj, Nuhi Mavrovqani, në shtëpinë e tyre në fshatin Berivojcë të Kamenicës.

Sipas aktakuzës dhe vendimit gjyqësor, Nuhi Mavrovqani e kishte goditur bashkëshorten disa herë me një shufër metalike, duke i shkaktuar lëndime vdekjeprurëse.

Në dhjetor të vitit 2020, ai u dënua fillimisht me burgim të përjetshëm. Pas ankesës, rasti u kthye në rigjykim.

Më 5 tetor 2021, Gjykata Themelore në Gjilan e dënoi me 25 vjet burgim.

Ky rast u bë një tjetër shembull i ndryshimit të dënimit pas kthimit të lëndës në rigjykim.

6. Marigona Osmani: Burgim i përjetshëm për Dardan Krivaqën

Më 22 gusht 2021, 18-vjeçarja Marigona Osmani u dërgua pa shenja jete në Spitalin e Ferizajt.

Hetimet dhe procesi gjyqësor zbuluan se ajo ishte dhunuar dhe rrahur rëndë nga partneri i saj, Dardan Krivaqa, në bashkëpunim me Arbër Sejdiun.

Më 4 gusht 2023, Gjykata Themelore në Ferizaj e dënoi Dardan Krivaqën me burgim të përjetshëm, ndërsa Arbër Sejdiun me 15 vjet burgim.

Më 19 shkurt 2025, Gjykata e Apelit konfirmoi dënimet.

Rasti i Marigonës u shndërrua në një prej ngjarjeve më tronditëse të dhunës ndaj grave në Kosovë dhe nxiti protesta e kërkesa për drejtësi.

7. Sebahate Morina-Sopi: Gjykata Kushtetuese konstatoi shkeljen e së drejtës për jetë

Më 14 mars 2021, Sebahate Morina-Sopi u vra në Prishtinë nga ish-bashkëshorti i saj, Lulzim Sopi, i cili më pas kreu vetëvrasje.

Për shkak të vdekjes së autorit të dyshuar, nuk pati proces penal dhe as dënim me burgim.

Megjithatë, vajza e saj iu drejtua Gjykatës Kushtetuese, duke kërkuar konstatimin e përgjegjësisë së institucioneve për mosveprimet që paraprinë vrasjen.

Më 22 mars 2023, Gjykata Kushtetuese konstatoi se autoritetet shtetërore kishin shkelur të drejtën për jetë të Sebahate Morinës, të garantuar me Kushtetutën e Kosovës dhe Konventën Evropiane për të Drejtat e Njeriut.

Vendimi vuri në pah dështimet e Policisë dhe Prokurorisë në trajtimin e paralajmërimeve dhe raportimeve për dhunë.

8. Lirie Qerimaj: 24 vjet burgim për bashkëshortin

Më 5 janar 2022, Lirie Qerimaj, 48-vjeçare, u vra në fshatin Llaushë të Skenderajt nga bashkëshorti i saj, Skender Qerimaj.

Sipas raportimeve të procesit gjyqësor, viktima kishte përjetuar dhunë në familje edhe para vrasjes.

Më 12 shtator 2022, Gjykata Themelore në Mitrovicë e dënoi Skender Qerimajn me 24 vjet burgim dhe 500 euro gjobë për veprat penale për të cilat ishte shpallur fajtor.

Rasti ngriti sërish pikëpyetje për mënyrën se si institucionet i trajtojnë raportimet paraprake të dhunës në familje.

9. Sadije Godeni: 35 vjet burgim për vrasjen me sëpatë

Më 25 nëntor 2022, Sadije Godeni, 63-vjeçare, u vra në shtëpinë e saj në Prishtinë nga bashkëshorti, Izet Godeni.

Sipas aktgjykimit, ai e kishte sulmuar me sëpatë derisa ajo ishte duke fjetur.

Fillimisht, në maj 2023, Gjykata Themelore në Prishtinë e dënoi me 25 vjet burgim. Megjithatë, Gjykata e Apelit e ktheu rastin në rigjykim, pasi konstatoi probleme në mënyrën e pranimit të fajësisë.

Më 17 prill 2024, në rigjykim, Gjykata Themelore në Prishtinë e dënoi me 35 vjet burgim.

Më 4 korrik 2024, Gjykata e Apelit e konfirmoi dënimin prej 35 vjetësh.

10. Hamide Magashi: Gruaja shtatzënë u vra para Klinikës së Gjinekologjisë

Më 30 nëntor 2022, Hamide Magashi, 35-vjeçare dhe në javën e fundit të shtatzënisë, u vra me armë zjarri para Klinikës së Gjinekologjisë në QKUK, në Prishtinë.

Për vrasjen dyshohej bashkëshorti i saj, Sokol Halili, me të cilin ishte në proces ndarjeje.

Në momentin e vrasjes, Hamide Magashi kishte një urdhër mbrojtjeje.

Pas disa ditësh në kërkim nga Policia, më 2 dhjetor 2022, Sokol Halili kreu vetëvrasje.

Për shkak të vdekjes së tij nuk pati proces penal dhe as vendim gjyqësor për dënimin e autorit të dyshuar.

Rasti nxiti reagime të shumta për zbatimin e urdhrave mbrojtës dhe sigurinë e grave që janë në proces ndarjeje nga partnerët e dhunshëm.

11. Liridona Ademaj: Burgim i përjetshëm për bashkëshortin dhe ekzekutuesin

Më 29 nëntor 2023, Liridona Ademaj, 30-vjeçare, u vra me armë zjarri në fshatin Bërnicë të Prishtinës.

Ngjarja fillimisht u raportua si grabitje, por hetimet e mëvonshme çuan në arrestimin e bashkëshortit të saj, Naim Murseli, si dhe të personave të tjerë të përfshirë në rast.

Prokuroria pretendoi se vrasja ishte planifikuar dhe organizuar nga bashkëshorti i viktimës.

Më 21 prill 2026, Gjykata Themelore në Prishtinë shpalli aktgjykimin e shkallës së parë, duke dënuar Naim Murselin dhe Granit Plavën me burgim të përjetshëm, ndërsa Kushtrim Kokallën me 30 vjet burgim.

Ky vendim përbën një nga dënimet më të rënda të shqiptuara në rastet e vrasjes së grave në Kosovë. Megjithatë, duhet theksuar se bëhet fjalë për vendim të shkallës së parë.

12. Gjyljeta Ukella: Gjykata Supreme ia ndryshoi dënimin nga burgim i përjetshëm në 30 vjet

Më 16 prill 2024, Gjyljeta Ukella, 43-vjeçare, u vra me armë zjarri në banesën e saj në Pejë nga bashkëshorti, Edmond Lajçi.

Fillimisht, Gjykata Themelore në Pejë e dënoi Lajçin me burgim të përjetshëm. Edhe Gjykata e Apelit e konfirmoi këtë dënim.

Megjithatë, më 16 korrik 2026, Gjykata Supreme e Kosovës e ndryshoi dënimin në 30 vjet burgim.

Vendimi shkaktoi reagime publike, duke rikthyer debatin mbi politikën ndëshkimore të gjykatave në rastet e vrasjes së grave.

Tetë gra të vrara gjatë këtij viti

Gjatë vitit 2026, në Kosovë janë vrarë tetë gra në raste të lidhura me dhunën në familje, sipas raportimit të Radio Evropa e Lirë më 27 tetor 2026 dhe raportimeve të Associated Press më 28 tetor 2026. Vrasja e Arlinda Zekajt, më 25 tetor në Vitomiricë të Pejës, u cilësua si rasti i tetë i këtij viti. Sipas raportimeve, autorët kanë qenë kryesisht bashkëshortë, ish-partnerë ose familjarë të viktimave.

Këto janë tetë gratë e vrara gjatë vitit 2026: 

1. T.B. – rreth 60 vjeçe, Restelicë, Dragash. U dyshua se u vra nga djali i saj. Emri i plotë nuk është publikuar.

2. Miradije Gashi – Majac, Podujevë. Vdiq nga plagët e marra me armë zjarri.

3. Jetlira Foniqi Bytyqi, 25 vjeçe – Kërvasari, Malishevë. Dyshohet se u vra nga bashkëshorti Egzon Foniqi.

4. L.D. – 80 vjeçe, Prizren. Dyshohet se u vra nga bashkëshorti i saj 81-vjeçar. Emri i plotë nuk është publikuar.

5. Zoje Zeneli, 81 vjeçe – Poterq i Epërm, Klinë. Vdiq më 6 tetor pas plagëve të marra në një sulm ku dyshohet se ishte përfshirë djali i saj.

6. Nafije Bogujevci, 27 vjeçe – Livoç i Ulët, Gjilan. Dyshohet se u vra nga bashkëshorti.

7. Arlinda Zekaj, 49 vjeçe – Vitomiricë, Pejë. Dyshohet se u vra nga kunati, Albert Sylaj.

8. Ardita Gashi – Majac, Podujevë. Vdiq nga plagosja e vetvetes pas ngjarjes ku u vranë Ilaz Brahimi dhe Miradije Gashi.

Këto raste kanë rikthyer debatin për mosveprimin institucional, zbatimin e urdhrave mbrojtës dhe mungesën e mekanizmave efektivë për parandalimin e dhunës me bazë gjinore./Lajmi.net/