Raporti i Progresit për Kosovën për vitin 2026 ka evidentuar një sërë problemesh në funksionimin e institucioneve, duke përfshirë mungesën e mbikëqyrjes parlamentare, vonesat në reforma, vështirësitë në koordinimin ndërmjet nivelit qendror dhe atij lokal, si dhe përfaqësimin e komuniteteve joshumicë në strukturat e qeverisjes.

Në këtë raport është folur edhe mbi të drejtat e fëmijëve, ku theksohet se korniza ligjore dhe institucionale për të drejtat e fëmijës, përfshirë Ligjin për mbrojtjen e fëmijëve, është në fuqi, por zbatimi i saj mbetet i pamjaftueshëm.

Sipas këtij raporti, përpjekjet duhet të jenë më të harmonizuara dhe me rekomandimin e Komisionit Evropian për sistemet e integruara të mbrojtjes së fëmijëve.

Mekanizmat kryesorë, siç janë shtëpitë e mbrojtjes së fëmijëve, linja e ndihmës për fëmijët dhe shërbimet e mbështetjes familjare, kërkojnë operacionalizim urgjent, ndërsa nevojitet një koordinim më i fortë dhe planifikim i bazuar në rezultate në të gjitha strukturat qeverisëse.

“Finalizimi i strategjisë për të drejtat e fëmijës 2026-2030 është në pritje dhe është thelbësor për të udhëhequr prioritetet dhe për të përmirësuar zbatimin. Interesat më të mira të fëmijës njihen në ligjin e Kosovës dhe pasqyrohen në të gjitha fushat kryesore të politikave. Megjithatë, zbatimi mbetet i pabarabartë. Korniza ligjore ndalon diskriminimin, megjithatë fëmijët në grupet e cenueshme vazhdojnë të përballen me pengesa në aksesin në shërbime dhe mbrojtje efektive. Sistemi i mbrojtjes së fëmijëve mbetet i dobët në koordinimin dhe zbatimin institucional, me fragmentim dhe mungesë fondesh”,thuhet në raport.

Gjithashtu është thënë se vëmendje e veçantë duhet t’i kushtohet përmirësimit të mekanizmave për forcimin e mekanizmave për të mbrojtur fëmijët viktima të dhunës dhe për të adresuar nën-raportimin e dhunës seksuale ndaj fëmijëve.

“Lidhur me deinstitucionalizimin, është bërë përparim drejt qasjeve të bazuara në familje dhe komunitet, por nevojiten përpjekje të mëtejshme për të çuar përpara kalimin nga kujdesi rezidencial drejt kujdesit cilësor të bazuar në familje dhe komunitet, duke përfshirë adresimin e mangësive në disponueshmërinë e vendosjeve të përshtatshme, cilësinë, mbikëqyrjen dhe burimet. Më gjerësisht, korniza ligjore për drejtësinë miqësore për fëmijët duhet të zbatohet plotësisht për të siguruar akses efektiv në drejtësi dhe që të drejtat dhe nevojat e fëmijëve të adresohen në mënyrë adekuate gjatë gjithë procedurave gjyqësore. Prioritet duhet t’i jepet përafrimit të mëtejshëm mbi mbrojtjet procedurale për fëmijët që janë të dyshuar ose të akuzuar në procedurat penale dhe mbi të drejtat, mbështetjen dhe mbrojtjen e fëmijëve viktima të krimit. Zbatimi i vazhdueshëm i masave të devijimit dhe masave të tjera alternative duhet të forcohet, duke respektuar plotësisht mbrojtjet procedurale dhe interesat më të mira të fëmijës”,theksohet në raportin e BE-së.

Gjithashtu u tha se mbikëqyrja duhet të forcohet dhe burimet e mjaftueshme për shërbimet e rehabilitimit dhe riintegrimit, duke përfshirë mbështetjen dhe arsimin psikosocial.

“Procedurat miqësore për fëmijët duhet të zbatohen në mënyrë sistematike, duke përfshirë vlerësimet individuale, teknikat e duhura të intervistimit dhe aksesin efektiv në ndihmë ligjore, së bashku me infrastrukturën e mjaftueshme dhe masat parandaluese të forcuara”.

Në këtë raport është folur edhe mbi personat me aftësi të kufizuara në Kosovë.

Sipas këtij raporti, korniza ligjore dhe institucionale mbi të drejtat e personave me aftësi të kufizuara është e paplotë dhe zbatimi i saj është i pamjaftueshëm.

“Edhe pse diskriminimi për shkak të aftësisë së kufizuar është i ndaluar me ligj, kornizat legjislative duhet të forcohen për t’u përafruar me standardet ndërkombëtare. Strategjia e miratuar tashmë 2025-2030 mbi të drejtat e personave me aftësi të kufizuara, së bashku me planin e veprimit 2025-2027, kërkojnë përpjekje të vazhdueshme për të siguruar zbatimin. Reformat kryesore, të tilla si mbrojtjet e forcuara kundër diskriminimit, njohja më e qartë e statusit të aftësisë së kufizuar bazuar në të drejtat e njeriut dhe përfshirja e Konventës së OKB-së për të Drejtat e Personave me Aftësi të Kufizuara në Kushtetutë, mbeten pezull”.

Po ashtu është thënë se nuk është bërë asnjë përparim në miratimin e projektligjit të vonuar për vlerësimin, njohjen e statusit, përfitimet dhe shërbimet për personat me aftësi të kufizuara.

“Nevojiten përpjekje të mëtejshme për të siguruar aksesin për personat me aftësi të kufizuara dhe përafrimin BE këtë fushë. Ka një mungesë të vazhdueshme progresi në zhvillimin e politikave për deinstitucionalizimin dhe jetesën e pavarur. Personat me aftësi të kufizuara ende përballen me pabarazi dhe pengesa të vazhdueshme që kufizojnë pjesëmarrjen e tyre të plotë në shoqëri. Ofrimi i pamjaftueshëm dhe i paqëndrueshëm i shërbimeve thelbësore nga autoritetet publike kompetente po çon në një transferim joproporcional të përgjegjësive të kujdesit tek familjet, duke prekur veçanërisht anëtaret femra të familjes.”/Lajmi.net/