Gjykata Kushtetuese ka konstatuar se Kuvendi është konstituuar jashtë afatit kushtetues, por kjo nuk e bën të pavlefshme zgjedhjen e Qeverisë.

Në aktgjykimin për rastet KO256/26 dhe KO258/26, Gjykata vendosi njëzëri për çështjet që prekën Kuvendin, Qeverinë dhe zgjedhjen e Presidentit.

Pika me pasojën më të drejtpërdrejtë është Presidenca: afati 60-ditor ka filluar më 8 gusht dhe përfundon më 6 tetor.

Nëse Kuvendi nuk zgjedh Presidentin deri atëherë, ai shpërndahet sipas Kushtetutës dhe zgjedhjet e parakohshme duhet të mbahen brenda 45 ditësh.

Gjykata e ndërtoi këtë përfundim duke nisur nga një shkelje tashmë e kryer: Kuvendi duhej të konstituohej më së largu më 7 gusht.

Rezultatet e zgjedhjeve ishin certifikuar më 8 korrik, ndërsa seanca konstituive ishte thirrur për 6 gusht, ditën e 29-të.

Atë ditë u verifikuan mandatet dhe deputetët dhanë betimin, por nuk u zgjodh Kryetari dhe as nënkryetarët.

Më 8 gusht, Lëvizja Vetëvendosje kërkoi përsëri kohë për marrëveshje politike dhe nuk paraqiti kandidat për Kryetar të Kuvendit.

“Marrëveshje politike nuk kemi ende. Prandaj, që t’i evitojmë zgjedhjet e reja, ju lus për kohë shtesë”, kishte deklaruar Albin Kurti.

Gjykata ritheksoi standardin e mëparshëm: seanca konstituive nuk mjafton të fillojë brenda 30 ditësh; ajo duhet të përfundojë me sukses.

Kjo nënkupton verifikimin e mandateve, betimin e deputetëve dhe zgjedhjen e Kryetarit e të gjithë nënkryetarëve.

Sipas Gjykatës, ky interpretim tashmë përbën “çështje të gjykuar”, apo res judicata, dhe nuk kishte arsye të rihapej.

Po aq e rëndësishme ishte ajo që Gjykata tha për pasojën e shkeljes.

Afati 30-ditor është detyrues, por Kushtetuta nuk thotë se mosrespektimi i tij shkakton automatikisht shpërndarjen e Kuvendit.

Pra, vonesa nuk ua shuan deputetëve detyrimin për ta konstituuar Kuvendin.

Por, sipas aktgjykimit, tejkalimi i afatit nuk mund të mbetet as “pa efekt juridik”.

Efekti është se fillojnë të rrjedhin afatet kushtetuese që varen nga konstituimi, përfshirë ato për Presidentin dhe Qeverinë.

Kjo është arsyeja pse Gjykata e vendosi 8 gushtin si pikënisje për afatin presidencial, pavarësisht se Kuvendi realisht përfundoi procesin shumë më vonë.

Kryetarja Albulena Haxhiu u zgjodh më 9 shtator me 62 vota për, 16 kundër dhe 13 abstenime.

Gjykata trajtoi veçmas edhe përplasjen rreth mënyrës së zgjedhjes së nënkryetarëve.

Më 11 shtator, Kuvendi vendosi me 71 vota që kandidatët për nënkryetarë të votoheshin veçmas, jo si pako.

Kushtetuesja konstatoi se kjo mënyrë votimi nuk bie ndesh me nenin 67.

Sipas saj, as Kushtetuta, as Rregullorja dhe as jurisprudenca nuk kërkojnë që nënkryetarët të votohen detyrimisht si pako.

Votimi në pako mund të bëhet kur ekziston marrëveshje, ndërsa forma e votimit mbetet në vullnetin e deputetëve.

Megjithatë, Gjykata nuk e pranoi interpretimin se PDK-ja e kishte humbur të drejtën për nënkryetarin që i takon si grupi i dytë parlamentar.

Vlora Çitaku kishte marrë 44 vota për, një kundër dhe 56 abstenime, duke dështuar të siguronte shumicën e nevojshme.

Më 13 shtator, PDK njoftoi se po bënte “tërheqjen e përkohshme të kandidaturës së znj. Vlora Çitaku”, deri në vendimin e Kushtetueses.

Pikërisht fjala “përkohshme” mori rëndësi vendimtare në arsyetimin e Gjykatës.

Kushtetuesja konstatoi se kjo tërheqje nuk përbënte heqje dorë nga e drejta kushtetuese e PDK-së për ta propozuar nënkryetarin.

Pra, e drejta e grupit të dytë parlamentar “nuk ishte konsumuar”.

Për këtë arsye, Gjykata urdhëroi politikisht jo, por konstatoi juridikisht se deputetët duhet “sa më parë” ta zgjedhin nënkryetarin nga grupi i dytë parlamentar.

Megjithatë, kjo mangësi nuk e rrëzoi Qeverinë e zgjedhur më 13 shtator.

PDK kishte argumentuar se Qeveria nuk mund të zgjidhej nga një Kuvend që nuk ishte konstituuar në përputhje me Kushtetutën.

Gjykata mori si pikënisje konstatimin se Kuvendi ishte konstituuar, ndonëse me vonesë, dhe analizoi drejtpërdrejt kërkesat e nenit 95.

Ky nen kërkon së paku 61 vota për zgjedhjen e Qeverisë.

Më 13 shtator, ushtruesja e detyrës së Presidentes e mandatoi Albin Kurtin, ndërsa po atë ditë Kuvendi e zgjodhi Qeverinë.

Gjykata konstatoi se Vendimi 11-V-007 për zgjedhjen e Qeverisë “nuk është në kundërshtim me nenin 95” të Kushtetutës.

Aktgjykimi, kështu, ndan qartë shkeljen e afatit për Kuvendin nga vlefshmëria kushtetuese e Qeverisë së zgjedhur më pas.

Por pasoja e vonesës është transferuar te ora kushtetuese për Presidentin.

Gjykata vendosi se afati 60-ditor nuk priti konstituimin faktik të 13 shtatorit, por nisi menjëherë pas skadimit të afatit për Kuvendin.

“Kuvendi deri më 6 tetor 2026 duhet zhvilluar dhe përfunduar procedura për zgjedhjen e Presidentit”, thuhet në aktgjykim.

Kushtetuesja kërkon që deputetët ta përdorin “në mënyrë racionale” kohën e mbetur për përmbushjen e këtij obligimi kushtetues.

Në rast dështimi, pasoja nuk mbetet më çështje interpretimi: Kushtetuta parasheh shpërndarjen e Kuvendit.

Vendimi përfundimtar e formulon prerazi afatin: procedura presidenciale ka filluar më 8 gusht dhe “përfundon më 6 tetor 2026”.