Gjykata e Apelit e ka kthyer në rivendosjes vendimin e Gjykatës Themelore në Prishtinë, përmes të cilit kjo e fundit kishte konfirmuar aktakuzën e Prokurorisë Speciale të Republikës së Kosovës ndaj 53 të akuzuarve për masakrën në Mejë dhe fshatrat tjera të Gjakovës ku ishin vrarë 370 civilë.

“Me rastin e ankesave të mbrojtëseve të akuzuarve ANULOHET Aktvendimi PS.nr.66/2023 i datës 25.08.2025 i Gjykatës Themelore-Departamenti Special në Prishtinë, çështja i kthehet gjykatës së shkallës së parë në rigjykim e vendosje”, thuhet në vendimin e Apelit të përpiluar më 25 maj 2026.

Të akuzuar në këtë rast janë: Momir Stojanoviq, Sreten Çamoviq, Nikola Miqunoviq, Milovan Kovaçeviq, Sergej Peroviq, Verolub Zhivkoviq, Milan Kotur, Radomir Çoliq, Dragutin Josifoviq, Franko Simatoviq, Momçilo Stanojeviq, Vllatko Vukoviq, Ilija Todorov, Stevo Kaponja, Dragan Zhivanoviq, Millosh Gjoshan, Danilo Zeçeviq, Dimitrije Rashoviq, Millosh Shçepanoviq, Predrag Stojanoviq, Aleksandar Pekoviq, Zhivko Vuksanoviq, Millutin Novakoviq, Sokol Abazi, Novica Stankoviq, Misho Popoviq, Millan Noviqeviq, Nenad Rajiçeviq, Muharrem Ibraj, Millan Slavkoviq, Dragan Isailloviq, Sasha Antiq, Zllatko Odak, Savo Lekiq, Dragan Raciq, Milladin Novakoviq, Dragan Pekoviq, Njegosh Prashqeviq, Dushan Prashqeviq, Ranko Vukadinoviq, Momçilo Stijoviq, Dushan Nedoviq, Gjokica Mihajloviq, Mirash Gegoviq, Zoran Mirkoviq, Aleksandar Miqunoviq, Llazar Drashkoviq, Mihill Abazi, Momçilo Novakoviq, Marko Abramoviq, Smajl Beqiri, Momçilo Pantiq dhe Predrag Miqunoviq.

37 mbrojtës të të akuzuarve kishin parashtruar ankesë ndaj aktvednimit të Themelores me të cilin ishte konfirmuar aktakuza e PSRK-së, ndërsa arsyet kryesore të paraqitura në ankesa janë: shkeljet procedurale, vërtetimi i gabuar ose jo i plotë i fakteve, vlerësimi i gabuar i provave, shkelje e Ligjit Penal dhe mungesë e provave të mjaftueshme për të mbështetur aktakuzën.

Ndërsa në anën tjetër, Prokuroria e Apelit kishte propozuar që të refuzohet si e pabazuar ankesa e mbrojtëseve të të akuzuarve, kurse aktvendimi i ankimuar të vërtetohet.

Gjykata Apelit e Kosovës, pas shqyrtimit të shkresave të lëndës dhe vlerësimit të pretendimeve ankimore të mbrojtëseve të të akuzuarve, gjeti se aktvendimi i shkallës së parë është i përfshirë në shkelje dhe se lënda duhet të kthehet në rivendosje.

“Aktvendimi i ankimuar është përfshirë me shkelje esenciale të dispozitave të procedurës penale, andaj i njëjti duhet të anulohet e çështja penale t’i kthehet gjykatës së shkallës së parë në rigjykim dhe vendosje”, thuhet në vendim.

Gjetjet e Apelit:

Sipas vendimit të siguruar nga “Betimi për Drejtësi”, shkalla e dytë gjeti se aktvendimi i gjykatës së shkallës së parë është i përfshirë me shkelje esenciale të dispozitave të procedurës penale, pasi që shqyrtimi fillestar është mbajtur në mungesë të të akuzuarve pa u përmbushur kushtet ligjore.

Përkatësisht, sipas vendimit të Gjykatës së Apelit, nga shkalla e parë nuk janë ndërmarrë përpjekje të arsyeshme për njoftimin e të akuzuarve për shqyrtimin fillestar e për sigurimin e pranisë së tyre.

Kolegji ka gjetur se, përkundër faktit që në shkresat e lëndës gjendet ftesa për seancën e datës 15 prill 2025, në gjuhën shqipe e përkthyer në gjuhën serbe, nuk ekziston asnjë provë apo dokument që mbështet faktin se kjo ftesë është publikuar në ueb-faqen e gjykatës, në ueb-faqen e Prokurorit të Shtetit dhe në Gazetën Zyrtare.

Tutje, Kolegji ka theksuar se nuk pajtohet me qasjen e gjykatës së shkallës së parë e cila ka konstatuar se janë plotësuar kushtet që të vazhdohet me gjykimin në mungesë dhe se janë bërë përpjekje të arsyeshme vetëm mbi bazën e përpilimit të ftesës për seancë.

“Vetëm mbi bazën e përpilimit të ftesës për seancë, mbi supozimin se publikimi i saj dhe i aktakuzës në mënyrë formale në Web-faqen e gjykatës, Web-faqen e Prokurorisë e në Gazetën Zyrtare, është realizuar, ku mbi këtë bazë ka vazhduar me mbajtjen e shqyrtimit fillestar përkatësisht gjykim në mungesë duke konsideruar se janë përmbushur kushtet ligjore për zhvillimin e tij, përfundim ky që edhe po të ishte realizuar publikimi i tillë, sipas vlerësimit të Kolegjit nuk do të ishte i mjaftueshëm për të përmbushur standardin e përpjekjeve të arsyeshme”, thuhet në gjetjet e Apelit.

Apeli, sqaron se Kodi i Procedurës Penale parasheh dy raste të ndara për mbajtjen e gjykimit në mungesë, përkatësisht: kur i akuzuari konsiderohet se ka hequr dorë nga e drejta për të qenë i pranishëm në shqyrtimin gjyqësor dhe nëse gjykata bindet se janë bërë përpjekje të arsyeshme për njoftimin e tij për shqyrtimin gjyqësor e për sigurimin e pranisë së tij.

Në rastin konkret, duke qenë se procedura zhvillohet për vepër penale “Krimet e luftës kundër popullatës civile”, kërkohet që gjykata si pjesë e përpjekjeve të arsyeshme duhet të përmbushë tri kushte për të konstatuar përkpjekjet për sigurimin e të akuzuarve në procedurë. Këto kushte përfshijnë: shterimin e procedurave, zhvillimin e një fushate informative të plotë me thirrje të qartë drejtuar të akuzuarit dhe publikimin e ftesës e të aktakuzës në ueb-faqen e Prokurorisë së Shtetit, ueb-faqen e faqen e gjykatës dhe në Gazetën Zyrtare.

Në vendim të Apelit thuhet se njoftimet e këtilla përfshijnë edhe thirrjen drejtuar çdo personi që posedon informacion relevant për vendndodhjen e të akuzuarit që t’ia komunikojë atë informacion policisë.

Shkalla e dytë, gjen se përveç kushtit të parë, nuk mund të dëshmohet plotësimi i kushtit të publikimit të ftesës dhe aktakuzës dhe gjykata e shkallës së parë kishte anashkaluar tërësisht zhvillimin e një fushate informative të plotë e cila është kusht për konstatimin e përmbushjes së gjykimit në mungesë të akuzuarit.

Në rivendosje, gjykata e shkallës së parë sugjerohet nga Apeli që ta caktojë sërish shqyrtimin fillestar dhe të eliminojë të gjitha shkeljet e konstatuara në këtë vendim, ashtu që të përgatisë mbajtjen e gjykimit në mungesë.

Po ashtu, sugjerohet shkalla e parë, të zbatohet një fushatë informative e plotë, shpallje publike përmes Policisë me njoftimin se ndaj të akuzuarve zhvillohet procedurë penale si dhe thirrjen që çdo person që posedon informacion për vendndodhjen e tyre ta komunikojë atë informacion policisë.

Ndryshe në seancën fillestare më 16 qershor 2025, në Gjykatën Themelore në Prishtinë ishte lexuar aktakuza nga prokurori Ilir Morina dhe Gjyjata konstatoj se është e bindur se janë bërë përpjekje për sigurimin e të akuzuarve, andaj mori vendim që gjykimi të mbahet në mungesë.

Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës (PSRK) në dhjetor të vitit 2023 ka ngritur aktakuzë në mungesë ndaj 53 të akuzuarve për masakrën e Mejës. Aktakuza u ndryshua më 23 dhjetor 2024. Të gjithë të pandehurit, deri tani gjenden në arrati.

Të akuzuar në këtë rast janë: Momir Stojanoviq, Sreten Çamoviq, Nikola Miqunoviq, Milovan Kovaçeviq, Sergej Peroviq, Verolub Zhivkoviq, Milan Kotur, Radomir Çoliq, Dragutin Josifoviq, Franko Simatoviq, Momçilo Stanojeviq, Vllatko Vukoviq, Ilija Todorov, Stevo Kaponja, Dragan Zhivanoviq, Millosh Gjoshan, Danilo Zeçeviq, Dimitrije Rashoviq, Millosh Shçepanoviq, Predrag Stojanoviq, Aleksandar Pekoviq, Zhivko Vuksanoviq, Millutin Novakoviq, Sokol Abazi, Novica Stankoviq, Misho Popoviq, Millan Noviqeviq, Nenad Rajiçeviq, Muharrem Ibraj, Millan Slavkoviq, Dragan Isailloviq, Sasha Antiq, Zllatko Odak, Savo Lekiq, Dragan Raciq, Milladin Novakoviq, Dragan Pekoviq, Njegosh Prashqeviq, Dushan Prashqeviq, Ranko Vukadinoviq, Momçilo Stijoviq, Dushan Nedoviq, Gjokica Mihajloviq, Mirash Gegoviq, Zoran Mirkoviq, Aleksandar Miqunoviq, Llazar Drashkoviq, Mihill Abazi, Momçilo Novakoviq, Marko Abramoviq, Smajl Beqiri, Momçilo Pantiq dhe Predrag Miqunoviq.

Sipas aktakuzës, të akuzuarit në periudhën 1998-1999, gjatë kohës së luftës, në fshatrat e Komunës së Gjakovës, duke vepruar në bashkëkryerje si pjesë e Ndërmarrjes së Përbashkët Kriminale, të pandehurit kanë kryer veprat për të cilat akuzohen, në këto cilësi: Momir Stojanoviq- si shef i Departamentit të Sigurisë së Komandës në Korpusin e Prishtinës, Sreten Çamoviq- Shef i Departamentit të Shtetit për Siguri (UDB), Nikola Miqunoviq-Komandant i Njësive Rezervë, Milovan Kovaçeviq- Shef i Sekretariatit të Punëve të Brendshme në Gjakovë, Sergej Peroviq- Shef i Sigurimit në Brigadën 52 të Artilerisë dhe Raketave të Mbrojtjes Ajrore në Garnizonin e Gjakovës, Korpusi i Prishtinës- Armata III, Verolub Zhivkoviq- Komandant i Postëkomandës Pararojë dhe Shefi i Shtabit të Korpusit të Prishtinës, Milan Kotur- Shef i Këmbësorisë në Komandën e Korpusit të Prishtinës, Radomir Çoliq- Komandant i Njësive “Posebne Jednice Policije” (PJP) të Policisë në Gjakovë, Dragutin Josifoviq- Komandant i Stacionit Policor në fshatin Ponoshevc të Gjakovës, Franko Simatoviq- Komandant i Stacionit Paramilitar “Jedinica za Spedijalne Operacije” (JSO), Momçilo Stanojeviq- Komandant i Mbrojtjes Territoriale, Vllatko Vukoviq- Komandant i Batalijonit të Dytë të Brigadës së Motorizuar, Ilija Todorov-Komandant i Brigadës 63 parashutiste.

Tutje, Stevo Kaponja- komandant i Batalionit 52 të Policisë Ushtarake, Dragan Zhivanoviq-Komandant i Brigadës 52 të Raketave Artilerie, Millosh Gjoshan- Komandant i Brigadës 52 të Raketave Artilerike, Danilo Zeçeviq- ndihmëskomandant i kompanisë PJP të Gjakovës gjatë kohës së luftës, Dimitrije Rashoviq- polic në stacionin policor në Gjakovë, Millosh Shçepanoviq-polic në Stacionin Policor në Gjakovë, Predrag Stojanoviq-polic, Aleksandar Pekoviq- polic, Zhivko Vuksanoviq- polic, Millutin Novakoviq- polic në Stacionin Policor në Gjakovë, Sokol Abazi- Pjesëtar i mbrojtjes territoriale, Novica Stankoviq- zëvendëskomandant i Brigadës 52 të Artilerisë, Misho Popoviq- ndihmëskomandant për punë operative në Datashmenin 113 të mbojtjes territoriale, Millan Noviqeviq- polic rezervist, Nenad Rajiçeviq- punëtor sigurimi i Postës në Gjakovë, Muharrem Ibraj- pjesëtar i mbrojtjes territoriale, Millan Slavkoviq- Shef i Departamentit të kufijve të huajve dhe çështjeve administrative në MPB në Gjakovë, Dragan Isailloviq- punëtor i elektrodistribucionit, Sasha Antiq- komandant i njësisë në Batalionin 52 të Policisë Ushtarake, Zllatko Odak- pjesëtar i Brigadës 52 të Raketave Artilerike, Savo Lekiq- polic, Dragan Raciq- polic, Milladin Novakoviq- komandant i Stacionit Policor në Junik, Dragan Pekoviq- pjesëtar i mbrojtjes territoriale, Njegosh Prashqeviq- polic, Dushan Prashçeviq- rezervist i UJ, Ranko Vukadinoviq- zjarrëfikës, Momçilo Stijoviq- polic, Dushan Nedoviq- polic, Gjokica Mihajlloviq- polic, Mirash Gegoviq- polic, Zoran Mirkoviq-polic, Aleksandar Miqunoviq- polic, Llazar Drashkoviq- polic, Mihill Abazi- polic/pjesëtar i mbrojtjes territoriale, Momçilo Novakoviq-polic, Marko Abramoviq- polic, Smajl Beqiri, Momçilo Pantiq- polic dhe Predrag Miqunoviq- polic.

Të lartpërmendurit ngarkohen se kanë shkelur rëndë rregullat e të drejtës ndërkombëtare, përkatësisht nenin 3 të përbashkët për katër Konventat e Gjenevës të 12 gushtit 1949 dhe protokollet shtesë, duke kryer vrasje, torturë, trajtim çnjerëzor, frikësim, shkatërrim të pasurisë, dëbim masiv dhe spastrim të popullatës civile të nacionalitetit shqiptar.

Vrasjet:

Sipas aktakuzës, nga data 27 prill 1999 deri më 29 prill 1999, në Komunën e Gjakovës, saktësisht në fshatrat: Mejë, Korenicë, Junik, Vogovë, Devë, Zhub, Batushë, Koshare, Molliq, Brovinë, Nivokaz, Morinë, Berjahë, Ponoshec, Pacaj, Dobrosh, Sheremet, Dallashaj, Rracaj, Stubëll, Nec, Smolicë, Popoc, Shishman, Babaj Bokës, Ramoc, Rrypaj, Madanaj, Orize, Duzhnjë, Guskë dhe Brekoc, forcat policore  dhe ushtarake serbe, duke vepruar nën komandën e të pandehurve të lartcekur, kanë zhvilluar një sulm të gjerë dhe sistematik ndaj popullsisë civile të nacionalitetit shqiptar.

Aktakuza thotë se në muajin prill 1999, pas vrasjes së policit Millutin Prashçeviq dhe katër policëve të tjerë, në fshatin Mejë, të pandehurit u mblodhën për një takim të fshehtë në një shtëpi private në Gjakovë. Pjesë e takimit, thuhet se ishin udhëheqësit e formacioneve ushtarake, policore dhe sigurimit shtetëror të ish-Jugosllavisë: Momir Stojanoviq, Nikolla Miqunoviq, Sreten Çamoviq, Millovan Kovaçeviq dhe Sergej Peroviq, me pretekstin e pastrimit të terrenit nga forcat e UÇK-së, ata krijuan planin e spastrimit etnik të popullsisë shqiptare të ashtuquajtur “Reka e Keqe” në zonën e Caragojit, ku planifikuan vrasjen e mbi 100 personave dhe djegien e të gjitha shtëpive në shenjë hakmarrje për vrasjen e pesë policëve nga UÇK-ja.

Aty thuhet se në implementim të këtij plani, forcat serbe fillimisht i rrethuan fshatrat e lartcekura me automjetet ushtarake dhe policore. Në operacion kanë marrë pjesë: Brigada 63 Parashutiste e pozicionuar në anën lindore, Batalioni 52 i Policisë Ushtarake i pozicionuar në mes të luginës së Caragojit, Brigada 125 e Motorizuar e pozicionuar në zonën e Smolicës, Brigada 52 e Raketave Artilerike e pozicionuar në kodrën e “Qabratit” afër “Osek Hylës” dhe Brigada 549 e Motorizuar – Batalioni i dytë i motorizuar.

Pastaj, aktakuza thotë se kanë filluar që të gjuajnë në drejtim të fshatrave me artileri të rëndë, duke bombarduar çdo fshat dhe çdo shtëpi dhe në fund kanë hyrë me këmbësori në të gjitha fshatrat e lartcekura.

Aktakuza thotë se duke shkuar shtëpi për shtëpi, nën kërcënimin e armëve, me forcë dhe kanosje, i detyrojnë civilët që të largohen nga shtëpitë e tyre, duke i grumbulluar në vende të caktuara, kështu që kolonat e njerëzve të dëbuar të nisen në drejtim të Shqipërisë. Gjatë këtij rrugëtimi, civilët ishin të detyruar të kalojnë nëpër tri pika kontrolli të vendosura në fshatrat Mejë, Korenicë dhe Orize, ku gjatë kontrolleve, forcat serbe i ndajnë burrat nga gratë dhe fëmijët, këta të fundit nën kërcënim i urdhërojnë që të largohen në drejtim të Shqipërisë, kurse burrat i ekzekutojnë në mënyrën më barbare në vende të ndryshme.

Me këtë rast, në aktakuzë thuhet se në fshatin Mejë u vranë 283 civilë, në fshatin Korenicë u vranë 66 civilë, në fshatin Pacaj 1 civil, në fshatin Dobrosh tre civilë, në fshatin Rracaj 3 civilë, në fshatin Nec 2 civilë, në fshatin Ramoc 5 civilë, në fshatin Bishtazhin 7 civilë; gjithsej 370 civilë të nacionalitetit shqiptar, trupat e të cilëve janë gjetur në tetë varreza masive në Batajnicë në Serbisë.

Dëbimi, shkatërrimi dhe plaçkitja e pasurisë:

Gjithnjë sipas aktakuzës, gjatë kohës, vendit dhe mënyrës së përshkruar sikur në pikën e parë të aktakuzës, forcat policore dhe ushtarake serbe, gjatë implementimit të planit të ashtuquajtur “Reka e Keqe”, ku bënin pjesë edhe të pandehurit, qoftë për shkak të pozitës udhëheqëse apo drejtpërdrejt si kryerës, morën pjesë në dëbimin e popullsisë civile nga shtëpitë e tyre.

Sipas aktakuzës, duke përdorur dhunë sistematike dhe gjerësisht të përhapur, fillimisht i rrethuan fshatrat e lartcekura dhe pastaj i bombarduan me artileri të rëndë, kurse në fund hynë me këmbësori dhe shkuan shtëpi për shtëpi dhe nën kërcënimin e armëve i detyruan banorët që të largohen nga shtëpitë e tyre, duke i obliguar që në kolonë të largohen në drejtim të Shqipërisë dhe gjatë rrugës për në Shqipëri kaluan në tri pika kontrolli të vendosura në fshatrat Mejë, Korenicë dhe Orize, ua morën dokumentet e identifikimit si dhe paratë dhe sendet e tjera me vlerë, duke i fyer dhe keqtrajtuar fizikisht.

Pastaj, në aktakuzë thuhet se i ndanë shumicën e burrave nga kolona, kurse kolona e civilëve e përbërë kryesisht nga gra dhe fëmijë, nën përcjellje të policisë, mbi 20 mijë banorë u deportuan për në Shqipëri në dy pika kufitare, në Qafë Prush dhe Morinë, ndërsa pasuria e tyre u plaçkit dhe shtëpitë e tyre u dogjën me objekte banimi përcjellëse, me ç’rast e tërë ekonomia familjare e këtyre fshatrave u shkatërrua tërësisht, duke shkaktuar dëme të mëdha materiale.

53 të akuzuarit ngarkohen se në bashkëkryerje kanë kryer vepër penale “Krim i luftës kundër popullsisë civile”, e sanksionuar me nenin 142 lidhur me nenin 22 të Ligjit Penal të Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë, aktualisht e inkriminuar si “Krimet kundër njerëzimit”, e sanksionuar me nenin 143, par.1, pika 1.1; 1.2 1.4; 1.6; 1.8; 1.9, nënparagrafi 1.4; 1.6; dhe 1.7; lidhur me nenin 31 të Kodit Nr. 06/L-074 Penal të Republikës së Kosovës.