Një tribunal për krime lufte do ta shpallë të mërkurën aktgjykimin në gjyqin ndaj ish-Presidentit të Kosovës, Hashim Thaçi, për akuzat që datojnë nga një konflikt i viteve 1990, i zhvilluar për pavarësinë nga Serbia.

Prokurorët po kërkojnë dënime me 45 vjet burgim për Thaçin, 58 vjeç, dhe tre komandantë të tjerë të lartë të asaj që ishte Ushtria Çlirimtare e Kosovës (UÇK), etnike shqiptare. Ata i mohojnë të gjitha akuzat dhe avokatët e tyre kanë kërkuar shpalljen e tyre të pafajshëm.

Qytete të ndryshme në Kosovë kanë vendosur ekrane të mëdha që shfaqin një numërim mbrapsht deri në shpalljen e aktgjykimit, e cila pritet të nisë në orën 10:00 në Hagë. Të shtunën, mijëra njerëz morën pjesë në një tubim në kryeqytetin Prishtinë, duke kërkuar lirimin e burrave, shkruan agjencia ndërkombëtare e lajmeve, Reuters.

Gjyqi ka nxjerrë në pah se sa të freskëta mbeten kujtimet e luftërave ballkanike të viteve 1990 për njerëzit në rajon dhe sa të ngulitura janë pikëpamjet për çështjet e ngarkuara etnikisht që u shfaqën gjatë shpërbërjes së Jugosllavisë.

Varrimi i madh publik i javës së kaluar në Beograd për gjeneralin serb të Bosnjës, Ratko Mlladiq, i cili vdiq ndërsa po vuante dënimin me burgim të përjetshëm për gjenocid, krime lufte dhe krime kundër njerëzimit, tregoi se opinioni publik mbetet i ndarë për luftërat ballkanike të viteve 1990.

Rezultati i gjyqit ndaj Thaçit mund të ndikojë në marrëdhëniet e Kosovës me Perëndimin, veçanërisht me aleatin e saj, Shtetet e Bashkuara, dhe të krijojë tensione të reja me Serbinë, e cila nuk e njeh Kosovën si shtet të pavarur, thonë analistët politikë.

Thaçi dhe komandantët e tjerë akuzohen për persekutim, vrasje, torturë dhe zhdukje me forcë të shqiptarëve dhe serbëve të Kosovës gjatë dhe menjëherë pas kryengritjes së viteve 1998-99, e cila përfundimisht solli pavarësinë e Kosovës me shumicë etnike shqiptare nga Serbia.

Prokurorët kanë thënë se më shumë se 100 kundërshtarë politikë dhe persona të perceptuar si bashkëpunëtorë të forcave serbe të sigurisë u vranë gjatë një përpjekjeje të dhunshme të UÇK-së për marrjen e pushtetit politik.

Avokatët e Thaçit kanë argumentuar se akuzat janë të pabazuara dhe përbëjnë një përpjekje për ta rishkruar historinë. Ata thanë se nuk kishte prova që ta lidhnin drejtpërdrejt Thaçin me ndonjë prej krimeve të pretenduara apo që të konkludohej se ai kontrollonte komandantët e tjerë të UÇK-së.

‘NGJARJE TEKTONIKE’

Dhomat e Specializuara të Kosovës, me gjyqtarë dhe avokatë ndërkombëtarë, janë thellësisht jopopullore në Kosovë. Nën presionin ndërkombëtar, Prishtina ra dakord në vitin 2015 për themelimin e tribunalit, i cili trajton rastet e krimeve të luftës sipas ligjit të Kosovës kundër ish-pjesëtarëve të UÇK-së.

Për shkak të rrezikut të frikësimit të dëshmitarëve, shumë dëshmitarë të prokurorisë dëshmuan me dyer të mbyllura, duke rritur mosbesimin e kosovarëve ndaj institucionit.

“Për ne, Hashim Thaçi është hero i Kosovës, luftëtar i lirisë. Ai duhet të kthehet në Kosovë”, tha Mentor Plakaj, banor i kryeqytetit, Prishtinës.

Thaçi ishte president i Kosovës nga viti 2016 deri në vitin 2020 dhe kryeministër nga viti 2008 deri në vitin 2014.

“Aktgjykimi është një ngjarje tektonike”, tha Agon Maliqi, bashkëpunëtor i lartë jo-rezident në Qendrën për Europën të institutit Atlantic Council.

Nëse Thaçi shpallet i pafajshëm dhe lirohet, kjo mund ta zhvendosë ekuilibrin e pushtetit në politikën e Kosovës më shumë drejt partisë së tij opozitare pro-perëndimore dhe ta rikthejë besimin në ndjekjen e një bashkëpunimi më të madh me Perëndimin për sigurinë rajonale, tha ai.

Politika e Kosovës është thellësisht e ndarë, veçanërisht për marrëdhëniet me Perëndimin, tha Maliqi. Nëse Thaçi shpallet fajtor, Kosova mund të largohet edhe më shumë nga Perëndimi sesa është larguar tashmë nën kryeministrin Albin Kurti, shtoi ai.

“Rezultati i aktgjykimit do të ketë gjithashtu një ndikim të menjëhershëm në marrëdhëniet ndëretnike tashmë të tensionuara brenda Kosovës, pasi emocionet do të jenë të forta dhe forcat radikale, përfshirë aktorët e jashtëm, mund të kenë interes t’i nxisin tensionet”, tha Maliqi.

Në planin afatgjatë, kjo mund të ndikojë gjithashtu në perspektivat për paqe të qëndrueshme me Serbinë, në varësi të reagimit të Beogradit, tha ai.

Edhe nëse Thaçi lirohet nga akuzat për krime lufte, nuk ka gjasa të lirohet menjëherë, pasi prokurorët kanë kërkuar një dënim prej gjashtë vjetësh burgim ndaj tij në një çështje të veçantë për ndërhyrje të pretenduar te dëshmitarët. Thaçi gjithashtu i mohon këto akuza.