Sapo ka përfunduar takimi i dytë i pjesëmarrësve ndërkombëtarë të Expo 2027, i organizuar për tre ditë në Beograd, ku morën pjesë më shumë se 450 delegatë të huaj. Megjithatë, vëmendje tërhoqi mungesa e përfaqësuesve të Kosovë.

Çështja u hap pasi një gazetar nga Shqipëri pyeti gjatë konferencës për media se ku ishte Kosova si shtet i pavarur. Pyetjes iu përgjigj ministrja e tregtisë së brendshme dhe të jashtme të Serbisë, Jagoda Lazarević, e cila në këtë aktivitet ishte e pranishme në cilësinë e komisioneres për Expo 2027, raporton Forbesn1.

Ajo deklaroi se Kosova do të marrë pjesë në Expo, por sipas mënyrës që e planifikon Serbi, duke shtuar se sipas qëndrimit të Beogradit, Kosova është “krahinë autonome e Serbisë” dhe për këtë arsye do të jetë e pranishme bashkë me të.

Ministrja shtoi gjithashtu se Expo zhvillohet nën ombrellën e Byroja Ndërkombëtare e Ekspozitave (BIE) dhe se për t’u bërë pjesë e kësaj organizate duhet të kesh një vend në Organizata e Kombeve të Bashkuara.

Megjithatë, sipas të dhënave publike të Byroja Ndërkombëtare e Ekspozitave (BIE), për anëtarësim në këtë organizatë nuk është e domosdoshme të jesh anëtar i Organizata e Kombeve të Bashkuara, dhe në listën e anëtarëve figuron edhe Kosovë.

Në teori, kjo do të thotë se Kosova mund të marrë pjesë në Expo 2027 me pavijonin e saj. Por në praktikë, pjesëmarrja në Expo bëhet vetëm me ftesë nga vendi organizator, që në këtë rast është Serbia.

Rregullat për pjesëmarrje në Expo

Forbes Serbia kërkoi shpjegim për procedurat që lidhen me pjesëmarrjen e shteteve, territoreve dhe organizatave në ekspozitat Expo 2027. Po ashtu u pyet edhe nëse institucionet nga Prishtinë janë regjistruar ndonjëherë për ta përfaqësuar Kosovë me pavijonin e tyre në Beograd, gjatë periudhës 15 maj – 15 gusht të vitit të ardhshëm.

Megjithatë, rregullat e Byroja Ndërkombëtare e Ekspozitave (BIE) janë të tilla që nuk ekziston një proces aplikimi. Pjesëmarrja në Expo bëhet vetëm me ftesë.

Ftesën e dërgon vendi organizator. Kjo do të thotë se në Expo 2027 mund të marrin pjesë vetëm ato shtete dhe territore që vendi organizator dëshiron t’i ftojë.

Prandaj nuk është e vështirë të arrihet në përfundimin se institucioneve të Kosovë një ftesë e tillë nuk u është dërguar asnjëherë.

Nga Byroja Ndërkombëtare e Ekspozitave (BIE) është sqaruar gjithashtu se kjo organizatë nuk ka rol në procesin e dërgimit të ftesave për pjesëmarrje.

A është ankuar Kosova?

Nga shpjegimet e marra jozyrtarisht, rezulton se Kosovë ka pasur interes që të marrë pjesë në Expo 2027, që do të mbahet vitin e ardhshëm në Beograd.

Sipas këtyre informacioneve, institucionet e Kosovës i janë drejtuar selisë së Byroja Ndërkombëtare e Ekspozitave (BIE) në Paris për të sqaruar pse nuk mund të marrin pjesë.

Megjithatë, nga kjo organizatë, siç është bërë e ditur, institucionet kosovare janë udhëzuar vetëm drejt rregullave që lidhen me ftesat për pjesëmarrje.

Një burim e shpjegoi situatën me një krahasim: është njësoj sikur Izrael të ankohej pse Arabia Saudite nuk e fton në një Expo, ndërsa Byroja Ndërkombëtare e Ekspozitave (BIE) të vendoste nëse duhet të marrë pjesë apo jo.

Qeveria e Kosovës pa përgjigje

Pyetje lidhur me interesimin për pjesëmarrje në Expo 2027 iu dërgua edhe Qeveria e Kosovës, përkatësisht kabinetit të kryeministrit Albin Kurti. Megjithatë, deri në momentin e publikimit të artikullit nuk është marrë asnjë përgjigje.

Është tentuar edhe kontakt telefonik me zëdhënësin e qeverisë, por ai nuk u përgjigj në thirrje. Për këtë arsye mbeti e paqartë nëse Kosovë ka qenë realisht e interesuar të prezantohet në Beograd, si dhe çfarë përgjigjeje ka marrë nga Byroja Ndërkombëtare e Ekspozitave (BIE) pasi iu drejtua kësaj organizate.

Sipas organizatorëve të Expo 2027, deri më tani për pjesëmarrje në këtë ngjarje tremujore janë konfirmuar 138 shtete dhe territore.

Siç është raportuar më herët, për 81 shtete dhe një organizatë ndërkombëtare, vendi organizator do të mbulojë shpenzimet e pjesëmarrjes, një praktikë që është ndjekur edhe nga vendet e tjera që kanë organizuar Expo.

Mes vendeve që kanë konfirmuar pjesëmarrjen janë edhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës.