Dështimi për të zgjedhur Presidentin e vendit brenda afatit kushtetues ka çuar në shpërndarjen e Kuvendit dhe ka hapur rrugën për zgjedhje të reja parlamentare më 7 qershor.

Ky zhvillim vjen në një kohë kur skena politike në Kosovë vazhdon të karakterizohet nga përçarje të thella dhe vështirësi në arritjen e konsensusit për çështje kyçe shtetërore.

Në këtë kontekst, profesori amerikan i marrëdhënieve ndërkombëtare, Alon Ben-Meir, në një intervistë për Lajmi.net ka vlerësuar ndikimin e këtyre zhvillimeve në stabilitetin politik dhe të ardhmen euro-atlantike të vendit.

Ai shprehet se “zgjedhjet e 7 qershorit janë pasojë e drejtpërdrejtë e dështimit për të zgjedhur një president brenda afatit kushtetues, gjë që çoi në shpërndarjen e Kuvendit”, duke shtuar se megjithëse zgjedhjet janë një mekanizëm demokratik për zgjidhjen e krizave, mbetet e paqartë nëse ato do të prodhojnë një situatë më të qëndrueshme politike.

“Zgjedhjet e 7 qershorit janë pasojë e drejtpërdrejtë e dështimit për të zgjedhur një president brenda afatit kushtetues, gjë që çoi në shpërndarjen e Kuvendit. Ndërsa zgjedhjet janë një mekanizëm kushtetues për të zgjidhur krizat institucionale, mbetet e pasigurt nëse ato do të prodhojnë stabilitet më të madh politik. Duke pasur parasysh modelin e fundit të zgjedhjeve të përsëritura dhe vështirësinë për të siguruar konsensus midis aktorëve politikë, ekziston rreziku që fragmentimi aktual të vazhdojë. Megjithatë, presionet e jashtme, dinamikat rajonale dhe zhgënjimi publik mund të komplikojnë më tej përpjekjet për ndërtimin e koalicioneve, duke zgjatur potencialisht paqëndrueshmërinë pavarësisht qëllimit korrigjues të zgjedhjeve”, tha ai.

Duke folur për rrugën e daljes nga bllokada aktuale, profesori nënvizon nevojën për një marrëveshje të gjerë politike që do të siguronte funksionimin e institucioneve në përputhje me Kushtetutën. Ai thekson për lajmi.net se “procesi i zgjedhjes së presidentit kërkon mbështetje të gjerë parlamentare, gjë që e bën bashkëpunimin midis partive në pushtet dhe opozitë thelbësor”.

Sipas tij, një marrëveshje efektive duhet të bazohet në konsensus për pozitat kyçe, respektim të procedurave dhe garanci të qarta për zbatimin e saj.

“Situata aktuale thekson nevojën për një marrëveshje politike që siguron funksionimin e institucioneve në përputhje me kërkesat kushtetuese. Në veçanti, procesi i zgjedhjes së presidentit kërkon mbështetje të gjerë parlamentare, gjë që e bën bashkëpunimin midis partive në pushtet dhe opozitë thelbësor. Një marrëveshje efektive do të duhet të bazohet në konsensus rreth pozitave kyçe institucionale dhe respektimin e procedurave të vendosura. Një marrëveshje e tillë duhet gjithashtu të ofrojë garanci të besueshme kundër ndryshimeve të njëanshme të rregullave, të përfshijë afate të qarta zbatimi dhe të inkorporojë angazhim konstruktiv me partnerët kryesorë ndërkombëtarë”, u shpreh profesori amerikan.

Sa i përket mundësisë së krijimit të një koalicioni të gjerë ndërpartiak, Ben Meir e sheh atë si një zgjidhje të mundshme afatshkurtër, por me sfida të mëdha në aspektin e qëndrueshmërisë.

“Një koalicion i gjerë ndërpartiak mund të ofrojë një kornizë për tejkalimin e sfidave të menjëhershme institucionale”, thotë ai, duke shtuar se një bashkëpunim i tillë do të ishte i domosdoshëm për sigurimin e shumicës parlamentare për vendime kyçe, si zgjedhja e presidentit.

“Një koalicion i gjerë ndërpartiak mund të ofrojë një kornizë për tejkalimin e sfidave të menjëhershme institucionale, veçanërisht në sigurimin e shumicës parlamentare të nevojshme për të marrë vendime kyçe, siç është zgjedhja e presidentit. Megjithatë, qëndrueshmëria e tij do të varet nga gatishmëria e partive për të bashkëpunuar dhe për të ruajtur mbështetje të qëndrueshme me kalimin e kohës. Zhvillimet e mëparshme sugjerojnë se arritja e një bashkëpunimi të tillë ka qenë sfiduese. Megjithatë, pa një vizion të përbashkët programor, mekanizma të fuqishëm për zgjidhjen e konflikteve dhe rregulla të qarta daljeje, një koalicion i tillë mund vetëm të shtyjë, në vend se të zgjidhë, tensionet themelore”, tha ai.

Profesori amerikan ndalet edhe te ndikimi i krizës politike në rrugën euro-atlantike të Kosovës, duke paralajmëruar pasoja konkrete. Sipas tij, “paqëndrueshmëria e vazhdueshme politike ka implikime për integrimin euro-atlantik të Kosovës”, pasi zgjedhjet e shpeshta dhe bllokadat institucionale e zhvendosin fokusin nga reformat e nevojshme dhe prioritetet strategjike.

Ai shton se kjo situatë mund të ndikojë negativisht edhe në dialogun me Serbinë dhe në përfitimin nga iniciativat rajonale dhe ato të Bashkimit Evropian.

“Paqëndrueshmëria e vazhdueshme politike ka implikime për integrimin euro-atlantik të Kosovës. Siç kanë vënë në dukje analistët, zgjedhjet e përsëritura dhe bllokada institucionale mund të ngadalësojnë zbatimin e reformave dhe të zhvendosin fokusin nga prioritetet strategjike, përfshirë procesin e integrimit në BE dhe dialogun me Serbinë. Kjo gjithashtu mund të ndikojë në aftësinë e Kosovës për të përfituar nga nismat rajonale dhe ato të mbështetura nga BE. Mund të dobësojë gjithashtu kredibilitetin e Kosovës si partner i besueshëm, të inkurajojë shtetet skeptike anëtare dhe të ulë vrullin për sigurimin e hapave drejt kandidaturës dhe përafrimeve të sigurisë”, tregoi Ben-Meir për lajmi.net

Në fund, Ben Meir thekson se dalja nga ngërçi kërkon përkushtim serioz nga aktorët politikë për të ndërtuar konsensus dhe për të respektuar kornizën kushtetuese.

“Një rrugë e mundshme përpara do të përfshinte përpjekje të ripërtërira nga aktorët politikë për të arritur konsensus mbi çështjet kyçe institucionale”, shprehet ai, duke shtuar se bashkëpunimi i qëndrueshëm politik dhe angazhimi me partnerët ndërkombëtarë janë thelbësorë për stabilitetin e vendit.

“Një rrugë e mundshme përpara do të përfshinte përpjekje të ripërtërira nga aktorët politikë për të arritur konsensus mbi çështjet kyçe institucionale, veçanërisht ato që kërkojnë shumica të cilësuara. Forcimi i respektimit të kornizës kushtetuese dhe sigurimi i funksionimit efektiv të institucioneve janë hapa thelbësorë. Për më tepër, bashkëpunimi i qëndrueshëm politik do të ishte i rëndësishëm për avancimin e reformave dhe ruajtjen e angazhimit me partnerët ndërkombëtarë. Kjo mund të kërkojë gjithashtu ndërmjetësim të besueshëm nga partnerët ndërkombëtarë, stimuj të kalibruar për kompromis dhe kosto më të qarta për bllokimin, për të rindërtuar gradualisht besimin midis palëve rivale”, përfundoi ai për lajmi.net

Përpjekjet disamujore për zgjedhjet e presidentit të ri dështuan në mungesë të lëshimeve nga partia në pushtet e kryeministrit Albin Kurti, Lëvizja Vetëvendosje, dhe dy partive më të mëdha opozitare, PDK dhe LDK.

Kurti kishte zhvilluar takime me liderët e tyre në muajt e kaluar, por ata asnjëherë s’u dukën afër një marrëveshjeje për një president të ri.

Partia në pushtet nxori në dy raste nga dy kandidatë në votim në Kuvend, përfshirë dy që tha ishin jopartiakë këtë muaj në përfundim të mandatit kushtetues për zgjedhjen e presidentit – por në të dyja rastet opozita e braktisi sallën duke e pamundësuar votimin.

Nevojitet prania e 2/3 të deputetëve në Kuvendin me 120 vende që votimi për presidentin e Kosovës të jetë i vlefshëm.

Moszgjidhja e presidentit brenda afatit çoi në shpërndarjen e Kuvendit dhe shkuarjen drejtpërdrejt në zgjedhje parlamentare./Lajmi.net/