“Çudia më e madhe zgjat tri ditë” Nga protestat për Specialen te vrasja e Arlinda Zekajt, a po harrohen kërkesat për drejtësi në Kosovë?

Kosova është përballur gjatë muajve të fundit me dy valë të fuqishme protestash. Njëra nisi pas dënimit të ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës në Hagë, ndërsa tjetra pas vrasjes së Arlinda Zekajt, gruas që kishte kërkuar mbrojtje nga institucionet. Në të dyja rastet, qytetarët dolën në rrugë, kërkuan përgjegjësi dhe paralajmëruan se nuk do…

Lajme

17/11/2026 17:01

Kosova është përballur gjatë muajve të fundit me dy valë të fuqishme protestash. Njëra nisi pas dënimit të ish-krerëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës në Hagë, ndërsa tjetra pas vrasjes së Arlinda Zekajt, gruas që kishte kërkuar mbrojtje nga institucionet.

Në të dyja rastet, qytetarët dolën në rrugë, kërkuan përgjegjësi dhe paralajmëruan se nuk do të heshtnin. Por, çfarë ndodh me kërkesat e tyre kur protestat nuk mbahen më çdo ditë?

“Çudia më e madhe zgjat tri ditë”, është një shprehje e njohur në Kosovë dhe e cila përdoret sa herë që një ngjarje e rëndë shkakton reagime të mëdha, por me kalimin e kohës humbet vëmendjen e publikut.

Megjithatë, zhvillimet e muajve të fundit tregojnë se reagimi qytetar nuk ka zgjatur vetëm tri ditë. Përkundrazi, protestat janë përsëritur për javë të tëra. Pyetja që shtrohet është nëse mobilizimi i qytetarëve ka arritur të prodhojë ndryshimet që ata kanë kërkuar.

Nga sheshi “Skënderbeu” në Prishtinë, ku për javë të tëra u dëgjua thirrja “Jo në emrin tim”, deri te marshimet për drejtësi pas vrasjes së Arlinda Zekajt, qytetarët kanë kërkuar që institucionet të mos mjaftohen me deklarata, por të ndërmarrin veprime konkrete.

Bëhet fjalë për dy kauza të ndryshme, me rrethana dhe kërkesa të ndryshme. E para lidhet me kundërshtimin e aktgjykimeve të Gjykatës Speciale ndaj ish-krerëve të UÇK-së. E dyta lidhet me dhunën ndaj grave dhe përgjegjësinë e institucioneve për mbrojtjen e viktimave.

Megjithatë, ato bashkohen në një pikë: Qytetarët kërkojnë llogaridhënie nga institucionet e Kosovës.

Nga 16 shtatori, natë pas nate në shesh për ish-krerët e UÇK-së

Më 16 shtator 2026, Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë shpallën aktgjykimin e shkallës së parë ndaj katër ish-udhëheqësve të UÇK-së.

Hashim Thaçi dhe Jakup Krasniqi u dënuan me nga 25 vjet burgim, Kadri Veseli me 18 vjet dhe Rexhep Selimi me 13 vjet, nën akuzat për krime lufte.

Vendimi shkaktoi reagime në Kosovë, ndërsa po atë mbrëmje qytetarët nisën të mblidheshin në qendër të Prishtinës.

Nën moton “Jo në emrin tim”, protestuesit kundërshtuan aktgjykimin dhe kërkuan veprime nga institucionet e Kosovës.

Protestat vazhduan çdo mbrëmje. Më 21 shtator u mbajt nata e gjashtë, më 26 shtator nata e njëmbëdhjetë, ndërsa më 2 tetor protestuesit u mblodhën për herë të shtatëmbëdhjetë.

Më 6 tetor, protesta kishte arritur në natën e 21-të.

Në qendër të kërkesave ishte ndryshimi i Ligjit për Dhomat e Specializuara, mbështetja për mbrojtjen e ish-pjesëtarëve të UÇK-së dhe kërkesa për lirimin e tyre.

Një nga organizatorët më të zëshëm të këtyre tubimeve ishte Çlirim Haziri, i cili në vazhdimësi u kërkoi deputetëve dhe Qeverisë që të ndërmerrnin hapa konkretë.

Çlirim Haziri: Sa ditë duhet të qëndrojë populli në rrugë?

Më 26 shtator, në natën e njëmbëdhjetë të protestës, Haziri kritikoi institucionet për mungesën e veprimeve të kërkuara nga protestuesit.

“Sa ditë duhet të qëndrojë populli në rrugë që të kuptojnë se po kërkojmë veprim”, deklaroi ai gjatë tubimit.

Haziri kundërshtoi edhe përpjekjet për ta shndërruar protestën në garë ndërmjet partive politike.

Sipas tij, mbështetja për ish-pjesëtarët e UÇK-së nuk duhej të trajtohej si çështje e interesave partiake.

Më 28 shtator, pasi Kuvendi i Kosovës miratoi një deklaratë lidhur me aktgjykimin e Speciales, Haziri kërkoi që institucionet të shkonin përtej deklarimeve politike.

“Deklarata mbetet letër, e ligji vepron!”, ishte mesazhi i tij për deputetët.

Protestuesit vazhduan të kërkonin miratimin e ndryshimeve ligjore, duke argumentuar se deklaratat politike nuk ishin të mjaftueshme.

Më 2 tetor, në natën e shtatëmbëdhjetë, protesta u zhvendos edhe para Ministrisë së Drejtësisë.

Në një deklarim të raportuar nga lajmi.net, Haziri i kërkoi ministres Donika Gërvalla që të procedonte ndryshimet në ligjin për Specialen.

“Ne nuk do të ndalemi asnjë natë derisa kjo ministri ta procedojë ligjin”, deklaroi ai.

Më 6 tetor, Haziri përsëriti thirrjen për bashkim qytetar, pa dallime politike, dhe kërkoi që partitë të merrnin përgjegjësinë për vendimmarrjen.

Por çfarë ndodhi me protestat “Jo në emrin tim”?

Protestat nuk përfunduan pas tri ditësh.

Platforma qytetare “Jo në emrin tim” ka dokumentuar vazhdimin e mobilizimit edhe pas javëve të para.

Më 7 tetor, në natën e njëzetedytë, platforma njoftoi se ndryshimet ligjore ishin votuar, por theksoi se qëndresa dhe kërkesat e saj vazhdonin.

Më 19 tetor, organizatorët kërkuan që presidentja të merrte vendim lidhur me ligjin, ndërsa më 20 tetor sqaruan se ndërprerja e tubimeve të përnatshme nuk nënkuptonte heqje dorë nga kërkesat.

Kjo kronologji tregon se mobilizimi kishte prodhuar një debat institucional dhe veprime në Kuvend, por jo domosdoshmërish përmbushjen e të gjitha kërkesave të protestuesve.

Në të njëjtën kohë, lind pyetja se sa gjatë mund të mbahet një protestë në rrugë dhe nëse presioni qytetar mund të vazhdojë edhe përmes formave të tjera të organizimit, sepse edhe protesta “Jo në emrin tim” u ndal dhe nuk pati më asnjë organizim. Madje Çlirim Haziri nuk doli të protestojë e të kërkojë llogari as nga PDK-ja për çështjen e tërheqjes nga Ligji për Specialen, të cilin tani kërkuan që Kuvendi ta rikthejë edhe një herë.

Si organizator i protestës ai u tërhoq dhe nuk u pa më shesheve të kryeqytetit në protesta, ngjashëm siç ndodhi edhe me organizimet e tjera nga OVL-UÇK dhe nga “Liria ka Emër”- protestat u ndaluan dhe më s’u thirr asnjë prej tyre.

Vrasja e Arlinda Zekajt riktheu qytetarët në rrugë

Vetëm disa javë pas protestave për Gjykatën Speciale, Kosova u trondit nga një tjetër ngjarje.

Më 25 tetor 2026, Arlinda Zekaj, 49-vjeçare nga Vitomirica e Pejës, u vra në rrethana që ngritën shqetësime serioze për reagimin e institucioneve ndaj rasteve të dhunës në familje.

Arlinda kishte kërkuar vazhdimisht mbrojtje nga institucionet dhe kishte paralajmëruar për rrezikun ndaj jetës së saj.

Pavarësisht këtyre kërkesave, ajo u vra. Për vrasjen u arrestua kunati i saj, ndërsa bashkëshorti i saj ndodhej në ndalim për kanosje ndaj saj.

Ngjarja nxiti zemërim publik dhe protesta në Prishtinë e qytete të tjera të Kosovës.

Më 28 tetor, qindra qytetarë marshuan në kryeqytet, duke kërkuar drejtësi për Arlindën dhe përgjegjësi nga institucionet që kishin trajtuar rastin e saj.

Protesta u organizua nga Kolektivi për Mendim dhe Veprim Feminist, nën kërkesën që vrasja e grave të trajtohej si urgjencë kombëtare.

Protestuesit marshuan drejt Ministrisë së Drejtësisë, institucioneve të drejtësisë, Policisë dhe Qeverisë.

Në pankarta dhe thirrje dominonte kërkesa që institucionet të mos reagonin vetëm pasi një grua të ishte vrarë.

Nëntë ditë protesta dhe një marshim mbarëkombëtar

As protestat për Arlinda Zekajn nuk zgjatën vetëm disa ditë.

Më 5 nëntor, protesta kishte hyrë në ditën e nëntë, ndërsa qytetarët bllokuan rrugën pranë një stacioni policor në Prishtinë.

Kërkesat e tyre përfshinin shkarkime, dorëheqje dhe hetime ndaj zyrtarëve që dyshohej se nuk kishin përmbushur detyrimet në trajtimin e rastit.

Më 7 nëntor u mbajt edhe një protestë mbarëkombëtare kundër femicidit.

Qytetarët marshuan nga zona e Katedrales “Nënë Tereza” drejt institucioneve të drejtësisë, Policisë dhe Qeverisë.

“A duhet me u vra për me u marrë seriozisht?” ishte një nga pyetjet që u dëgjua gjatë protestës.

Kjo pyetje përmblidhte shqetësimin kryesor të protestuesve: pse paralajmërimet për rrezik nuk kishin rezultuar në mbrojtjen e jetës së Arlindës?

Protestuesit kërkuan që përgjegjësia të mos kufizohej vetëm te masat administrative, por të shqyrtohej edhe përgjegjësia individuale e zyrtarëve për veprimet dhe mosveprimet e tyre.

Pezullime dhe hetime, por a është dhënë përgjigjja përfundimtare?

Pas vrasjes së Arlinda Zekajt, institucionet ndërmorën disa veprime.

Sipas raportimeve deri më 29 tetor ishin pezulluar 13 zyrtarë që kishin qenë të përfshirë në trajtimin e rastit.

Inspektorati Policor i Kosovës konstatoi probleme në zinxhirin e përgjegjësisë, përfshirë moszbatimin e një urdhri mbrojtës të 7 shtatorit dhe vonesën në ekzekutimin e një urdhri tjetër të 16 tetorit.

Po ashtu, Kuvendi i Kosovës themeloi një komision hetimor parlamentar për të shqyrtuar veprimet dhe mosveprimet institucionale.

Këto masa dëshmojnë se reagimi publik u shoqërua me veprime institucionale.

Megjithatë, pezullimi i një zyrtari nuk është i barabartë me përcaktimin e përgjegjësisë penale, as themelimi i një komisioni nuk nënkupton se të gjitha rrethanat janë zbardhur.

Për këtë arsye, mbetet me rëndësi që publiku të informohet për rezultatet e hetimeve, vendimet përfundimtare dhe masat që mund të ndërmerren për të parandaluar raste të ngjashme.

Dy protesta të ndryshme, një pyetje e përbashkët për institucionet

Protestat për Gjykatën Speciale dhe ato për vrasjen e Arlinda Zekajt nuk mund të barazohen për nga natyra e çështjeve që trajtojnë.

Në rastin e parë, protestuesit kundërshtojnë vendime gjyqësore dhe kërkojnë ndryshime ligjore e mbështetje për ish-pjesëtarët e UÇK-së.

Në rastin e dytë, protestuesit kërkojnë përgjegjësi për dështimet e dyshuara institucionale në mbrojtjen e një gruaje që kishte raportuar rrezikun ndaj jetës së saj.

Por në të dyja rastet, qytetarët kanë kërkuar që zëri i tyre të mos mbetet vetëm në shesh.

Çlirim Haziri, gjatë protestave për Specialen, vazhdimisht ka kërkuar që institucionet të veprojnë dhe të mos mjaftohen me deklarata.

Të njëjtin shqetësim, ndonëse për një çështje krejt tjetër, e kanë shprehur edhe protestuesit kundër dhunës ndaj grave: masat e përkohshme nuk mjaftojnë nëse nuk shoqërohen me përgjegjësi dhe ndryshime konkrete.

Kjo nuk do të thotë se të gjitha kërkesat e protestuesve janë domosdoshmërish të drejta apo juridikisht të realizueshme. Por institucionet kanë përgjegjësi të japin përgjigje të argumentuara, të sqarojnë vendimet dhe të bëjnë transparente veprimet e tyre.

A po shuhet protesta apo po zbehet vëmendja?

Në Kosovë, pas ngjarjeve të mëdha, reagimi publik shpesh shoqërohet me deklarata të forta, tubime, pankarta dhe kërkesa për dorëheqje.

Me kalimin e ditëve, vëmendja mediatike zhvendoset drejt +zhvillimeve të reja.

Megjithatë, mungesa e protestave të përditshme nuk është dëshmi se qytetarët kanë harruar.

Në rastin e platformës “Jo në emrin tim”, organizatorët kanë deklaruar se do t’i ndjekin kërkesat e tyre edhe pasi të mos mblidhen çdo natë në shesh.

Në rastin e Arlinda Zekajt, pyetja është nëse institucionet do të japin përgjigje të plota për dështimet e konstatuara dhe nëse do të ndryshojë mënyra e trajtimit të rasteve të dhunës në familje.

Në të dyja rastet, përgjegjësia për rezultatet nuk mund t’u mbetet vetëm qytetarëve që protestojnë.

Institucionet janë ato që duhet të japin përgjigje, të zbatojnë ligjin dhe të raportojnë për rezultatet e veprimeve të tyre./Lajmi.net/