Kongresmenët amerikanë Joe Wilson, një republikan nga Karolina e Jugut, dhe Ëilliam Keating, një demokrat nga Massachusetts, paraqitën një projektligj në të cilin kritikojnë autoritetet në Serbi për shembjen e demokracisë dhe marrëdhënieve me Rusinë, Kinën dhe Iranin, dhe bëjnë thirrje për vendosjen e sanksioneve dhe kufizimeve të vizave për ata që minojnë proceset demokratike dhe stabilitetin në Ballkanin Perëndimor.

Ky propozim nën shkurtesën “Akti i Serbisë” është në kontrast me marrëdhëniet ndryshe të mira midis Beogradit dhe Uashingtonit, të cilët filluan një dialog strategjik më 16 korrik të këtij viti, dhe është akti i parë që kur Trump erdhi në pushtet që flet në mënyrë të qartë dhe të detajuar për problemet e brendshme dhe ngjarjet aktuale në Serbi. Për momentin, po flasim vetëm për një projektligj që, sipas procedurës, do të duhej të miratohej në të dy dhomat e Kongresit dhe të nënshkruhej nga Presidenti Donald Trump , në mënyrë që të hynte në fuqi.

“Presidenti Vuçiq u rreshtua me kriminelin e luftës Putin, Partinë Komuniste të Kinës dhe regjimin terrorist në Teheran, si dhe kundër sundimit të ligjit. Protestat masive kundër korrupsionit vazhdojnë të trondisin vendin, ndërsa Vuçiç përpiqet të shpërqendrojë vëmendjen me retorikë luftarake dhe destabilizim të rajonit. Zëri i popullit të Serbisë duhet të dëgjohet!”, tha një nga mbështetësit, kongresmeni Joe Ëilson, në një deklaratë me shkrim për Insider .

Rezoluta thekson se Serbia ka përjetuar regres të konsiderueshëm demokratik dhe probleme me sundimin e ligjit nën qeverinë aktuale të Presidentit Aleksandar Vuçiç dhe partisë së tij, se autoritetet reaguan ndaj protestave studentore dhe civile me forcë të tepruar dhe se ka presion të dukshëm mbi median e pavarur.

Më sipër përmenden në mënyrë të qartë tendat në stacionin hekurudhor në Novi Sad që vranë 16 persona, dhe bëhet thirrje për një hetim të pavarur dhe transparent dhe përcaktim të përgjegjësisë. Kongresmenët po i kërkojnë Sekretarit të Shtetit të SHBA-së të ushtrojë presion mbi autoritetet në Serbi për të kryer një hetim të pavarur për rënien e tendës dhe përdorimin e forcës së tepërt kundër protestuesve.

Një pjesë e veçantë i referohet forcimit të lidhjeve politike, ekonomike dhe të sigurisë së Serbisë me Rusinë dhe Kinën, ndërsa ajo mbetet kandidate për anëtarësim në BE. Gjithashtu theksohet bashkëpunimi i Serbisë me Iranin dhe se Beogradi dërgoi një të dërguar në funeralin e Ajatollah Ali Khameneit. Thuhet se SHBA-të kanë interes në forcimin e bashkëpunimit me Serbinë, e cila është demokratike, e orientuar drejt euroatlantikës dhe e lirë nga ndikimet e huaja keqdashëse.

Kongresmenët Wilson dhe Keating besojnë se SHBA-të duhet të mbështesin aspiratat e qytetarëve të Serbisë për një qeveri të përgjegjshme dhe transparente dhe se, në përputhje me Ligjin për Ballkanin Perëndimor dhe urdhrat ekzekutivë presidencialë të miratuar më parë, ata duhet të vendosin sanksione dhe kufizime vizash për individët që destabilizojnë situatën në Ballkan, mbështesin aktivitetet keqdashëse të Rusisë, minojnë institucionet demokratike, janë të përfshirë në korrupsion dhe shkelin të drejtat e njeriut.

“Sekretari i Shtetit duhet të ndërpresë pjesëmarrjen në dialogun strategjik, përveç nëse…”

Rezoluta urdhëron që, jo më vonë se 180 ditë pas miratimit të aktit, sekretari i shtetit, në koordinim me sekretarin e sigurisë dhe drejtorin e shërbimeve të inteligjencës, t’u raportojë komisioneve përkatëse të kongresit mbi ndikimin e Rusisë dhe Kinës në Serbi. Sekretari i Shtetit duhet t’u paraqesë komisioneve të kongresit progresin e bërë në hetimet për rënien e tendës dhe përdorimin e forcës kundër protestuesve, se si dialogu strategjik midis SHBA-së dhe Serbisë përparon qëllimet e përbashkëta, si mund të mbështeten mediat e pavarura, organizatat e shoqërisë civile dhe reforma gjyqësore, dhe si politika e jashtme e Serbisë është në përputhje me BE-në dhe NATO-n.

Wilson dhe Keating besojnë gjithashtu se Sekretari i Shtetit i SHBA-së duhet të ndalojë së marri pjesë në dialogun strategjik midis Serbisë dhe SHBA-së, përveç nëse temat e dialogut përfshijnë zgjedhje të lira dhe të ndershme në Serbi, reformën gjyqësore dhe luftën kundër korrupsionit, lirinë e medias dhe lirinë e tubimit, marrëdhëniet e Serbisë me Rusinë dhe Kinën. Nëse ai nuk e bën këtë, thuhet më tej, asnjë nga punonjësit e Departamentit të Shtetit nuk duhet të marrë pjesë në dialogun strategjik dhe të shpenzojë fonde të miratuara më parë nga Kongresi për të. Kongresi i SHBA-së është institucioni që vendos për thesarin e shtetit dhe sa para do të marrë secili institucion.

Nëse Serbia punon për qëllimet e lartpërmendura, përfundojnë mbështetësit, Uashingtoni duhet të punojë për forcimin e marrëdhënieve me Beogradin në nivele të shumëfishta, thuhet në rezolutë.

Kongresmeni William Keating është propozuesi i Ligjit për Demokracinë dhe Prosperitetin e Ballkanit Perëndimor, i cili u miratua nga Kongresi në dhjetor 2025 dhe hyri në fuqi. Kongresmeni Joe Wilson kohët e fundit propozoi një rezolutë që bën thirrje që sesioni i vitit 2027 i Asamblesë Parlamentare të OSBE-së të mos mbahet në Beograd për shkak të marrëdhënieve të Serbisë me Rusinë dhe Kinën.