Instituti Demokratik i Kosovës ka kërkuar një reformë më gjithëpërfshirëse të sistemit të prokurimit publik në Kosovë, duke vlerësuar se ndryshimet e ardhshme duhet të shkojnë përtej ndërhyrjeve teknike dhe të fokusohen në rritjen e performancës, integritetit dhe efikasitetit të shpenzimeve publike.

Kërkesa u bë gjatë tryezës së diskutimit me temën “Prokurimi publik në Kosovë: Përtej ndryshimeve teknike – Drejt një reforme strukturore të prokurimit publik në Kosovë”, ku u prezantuan gjetjet dhe rekomandimet kryesore për përmirësimin e këtij sistemi.

Në diskutim morën pjesë përfaqësues të institucioneve publike, deputetë, organizata të shoqërisë civile, ekspertë dhe përfaqësues të komunitetit ndërkombëtar.

Në hapje të tryezës, Florent Spahija nga KDI theksoi se prokurimi publik nuk duhet të shihet vetëm si një proces administrativ, por si një mekanizëm që ndikon drejtpërdrejt në cilësinë e shërbimeve dhe jetën e qytetarëve.

“Kur projektet publike dështojnë ose nuk i përgjigjen nevojave të qytetarëve, atëherë kemi dështuar të krijojmë vlerë nga paratë publike”, ka deklaruar Spahija, duke shtuar se debati për prokurimin duhet të orientohet drejt rezultateve dhe ndikimit të investimeve publike.

Sipas Diana Metushi Krasniqi nga KDI, Kosova ka shënuar progres në fushën e digjitalizimit dhe transparencës, por sistemi i prokurimit ende përballet me mangësi strukturore që kërkojnë një reformë më të thellë.

Ajo ka theksuar se reforma e fundit gjithëpërfshirëse në këtë fushë është realizuar në vitin 2011, ndërsa ndryshimet e viteve 2015–2016 kanë qenë kryesisht të natyrës teknike.

Sipas analizës së KDI-së, reforma e ardhshme duhet të ndryshojë qasjen aktuale duke kaluar:

Nga transparenca drejt performancës;

Nga tenderimi drejt menaxhimit të të gjithë ciklit të prokurimit;

Nga procedurat formale drejt vlerës reale për paranë publike;

Nga kriteri i çmimit më të ulët drejt qëndrueshmërisë dhe inovacionit;

nga pajtueshmëria teknike drejt rezultateve konkrete për qytetarët.

Gjatë panelit diskutues, deputetja Eliza Hoxha kërkoi ndarjen e funksioneve të blerjes nga ato të prokurimit, krijimin e një Katalogu Shtetëror të Çmimeve dhe përfshirjen e dimensionit gjinor në proceset e prokurimit publik.

Ndërsa deputetja Janina Ymeri ngriti shqetësimin për menaxhimin e dobët të kontratave dhe mungesën e llogaridhënies, duke e cilësuar këtë si një ndër rreziqet kryesore për financat publike.

Nga ana tjetër, Albulena Nrecaj nga INPO theksoi se kuadri ligjor i prokurimit publik në Kosovë është kryesisht i harmonizuar me standardet e Bashkimit Evropian, por sfida kryesore mbetet zbatimi në praktikë dhe përgjegjësia institucionale për shkeljet.

Në përfundim të tryezës, pjesëmarrësit u pajtuan se reforma e ardhshme duhet të ndërtojë një sistem modern të prokurimit publik, të bazuar në performancë, integritet, menaxhim të rrezikut dhe përdorim strategjik të parasë publike.

KDI ka vlerësuar se kjo reformë duhet të përfshijë modernizimin e kuadrit ligjor, forcimin e kapaciteteve institucionale, zhvillimin e sistemit “Procure-to-Pay”, menaxhimin e integritetit dhe rrezikut, si dhe orientimin e prokurimit drejt rezultateve të matshme për qytetarët. /Lajmi.net/