Kosova po vazhdon të paguajë shtrenjtë për varësinë nga derivatet e naftës. Të dhënat zyrtare të siguruara nga Dogana e Kosovës tregojnë se vetëm gjatë tre muajve të parë të vitit 2026, importi i derivateve ka qenë masiv, ndërsa ndikimi i tyre në ekonominë e vendit dhe në buxhetin e shtetit është i dukshëm dhe i ndjeshëm.

Sipas këtyre të dhënave, të siguruara nga Dogana e Kosovës për lajmi.net, shteti ka përfituar rreth njëqind e pesë milionë euro nga taksat doganore, ndërsa vlera totale e importit të karburanteve gjatë periudhës janar–mars arrin në afro njëqind e tridhjetë milionë euro. Importet kryesore të derivateve kanë ardhur nga Emiratet e Bashkuara Arabe, Arabia Saudite, Greqia, Rumania, Maqedonia e Veriut dhe Gjermania, duke mbetur burimet kryesore të furnizimit për tregun vendor. Këto shifra tregojnë peshën e madhe që kanë importet e derivateve në ekonominë e vendit dhe ndikimin e drejtpërdrejtë të tyre në të hyrat buxhetore përmes taksave doganore.

Vetëm gjatë tre muajve të parë të vitit 2026, janë importuar rreth njëqind e tetëdhjetë e shtatë milionë litra naftë, me një vlerë që kalon njëqind e një milionë euro, nga e cila rreth gjashtëdhjetë e pesë milionë euro janë paguar akcizë dhe rreth tridhjetë e tre milionë euro TVSh. Ndërkohë, importi i benzinës për të njëjtën periudhë ka arritur në afro njëzet milionë litra, me një vlerë prej rreth dhjetë milionë euro, nga e cila mbi shtatë milionë e pesëqind mijë euro janë paguar akcizë dhe rreth tre milionë e dyqind e pesëdhjetë mijë euro TVSh, shkruan lajmi.net.

Kjo do të thotë se çdo litër karburanti i përdorur nga qytetarët dhe bizneset kosovare përmban një pjesë të konsiderueshme që përfundon në arkën e shtetit. Për qytetarët kjo nënkupton se çdo udhëtim apo aktivitet ekonomik që kërkon derivate shkon paralelisht me një kosto të lartë fiskale, të pashmangshme për shkak të akcizës dhe TVSh-së.

Kur krahasohen importet e naftës për tre muajt e parë të vitit 2025 me të njëjtën periudhë të vitit 2026, vihet re një ndryshim i dukshëm në vlerën e importit. Gjatë janar–mars 2025, Kosova kishte importuar rreth njëqind e katër milionë litra naftë, me një vlerë afro njëqind e katër milionë euro, nga e cila rreth pesëdhjetë milionë euro ishin akcizë dhe rreth njëzet e katër milionë euro TVSh. Ndërkohë, gjatë të njëjtës periudhë të vitit 2026, importi i naftës ka arritur rreth njëqind e tetëdhjetë e shtatë milionë litra, me një vlerë që kalon njëqind e një milionë euro, nga e cila rreth gjashtëdhjetë e pesë milionë euro janë akcizë dhe rreth tridhjetë e tre milionë euro TVSh. Kjo tregon se qytetarët dhe bizneset po paguajnë më shumë për një sasi pothuajse të njëjtë të konsumit, duke reflektuar rritjen e çmimeve në treg dhe ndikimin e politikave fiskale të vendit.

Benzina, ndërkohë, ka pasur një rënie të lehtë në vlerën e importit, nga rreth nëntë milionë e gjashtëqind mijë euro në rreth nëntë milionë euro.

Varësia nga importi i derivateve mbetet e lartë. Me mbi katërqind e pesëdhjetë milionë euro të mbledhura vetëm nga taksat e naftës në vitin 2025 dhe mbi tetëdhjetë e shtatë milionë euro vetëm gjatë tre muajve të parë të vitit 2026, derivatet vazhdojnë të jenë ndër burimet kryesore të të hyrave për buxhetin e shtetit.

Dita e fundit ka treguar se kjo varësi vazhdon të ndikojë drejtpërdrejt tek çmimet për qytetarët. Ditëve të fundit, çmimi i naftës në disa pika furnizimi ka arritur deri në një euro e nëntëdhjetë e një cent për litër, duke bërë që çdo lëvizje në tregjet ndërkombëtare të reflektohet menjëherë te konsumatorët. Kjo përforcon faktin se politikat fiskale dhe tregu ndërkombëtar kanë një ndikim të drejtpërdrejtë mbi jetën e përditshme të qytetarëve dhe biznesit në Kosovë.

Teksa Autoriteti i Konkurrencës ka konfirmuar se monitoron vazhdimisht tregun dhe shqyrton raportime për çmime të mundshme jo të rregullta, duke theksuar se mbi tetëdhjetë për qind e ndërmarrjeve nuk aplikojnë çmime të njëjta, gjë që tregon një nivel të caktuar konkurrence në tregun e derivateve. Sipas këtij institucioni, shqetësimet kryesore të qytetarëve lidhen me rritjen e çmimeve, të cilat po monitorohen dhe trajtohen për të siguruar respektimin e ligjit për mbrojtjen e konkurrencës.

Në anën tjetër, trendi i çmimeve ka qenë mjaft shqetësues. Që nga fillimi i marsit, çmimi i naftës u rrit për shkak të përshkallëzimit të situatës në Lindjen e Mesme dhe spekulimeve tregtare në Kosovë. Më tre mars, një litër naftë varioi nga një euro e tridhjetë e tre cent për litër, ndërsa më nëntë mars çmimi arriti në një euro e pesëdhjetë e pesë cent për litër. Situata u rëndua më tej më 16 mars me një euro e gjashtëdhjetë e tetë cent për litër, dhe më 25 mars, disa pika shërbimi shënuan çmime mbi një euro e tetëdhjetë e një cent për litër. Ditëve të fundit, çmimi ka arritur deri në një euro e nëntëdhjetë e një cent për litër, duke krijuar presion të jashtëzakonshëm financiar mbi qytetarët.

Kjo situatë nënvizon rëndësinë e masave për stabilizimin e tregut dhe nevojën për politika që mbrojnë qytetarët nga rritjet e paarsyeshme të çmimeve, ndërkohë që derivatet e naftës mbeten një faktor kyç ekonomik dhe fiskal për shtetin. /Lajmi.net/